अन्वयः
AI
युद्धे समुत्पन्ने प्राण-समान् इष्टान् पालितान् लालितान् अपि भृत्यान् शुष्कम् इन्धनम् इव पश्येत् ।
Summary
AI
When war breaks out, a ruler should look upon his servants—even those cherished as his own life, protected, and pampered—as if they were nothing more than dry firewood.
सारांश
AI
युद्ध छिड़ने पर स्वामी को अपने उन सेवकों को भी सूखी लकड़ी के समान समझना चाहिए जिन्हें उसने प्राणों के समान पाल-पोसकर बड़ा किया हो।
पदच्छेदः
AI
| अपि | अपि | even |
| प्राण-समानिष्टान् | प्राण–सम–इष्ट (√इष्+क्त, २.३) | dear as life |
| पालितान् | पालित (√पाल्+क्त, २.३) | protected, nourished |
| लालितान् | लालित (√लाल्+क्त, २.३) | cherished, pampered |
| अपि | अपि | even |
| भृत्यान् | भृत्य (२.३) | servants, dependents |
| युद्धे | युद्ध (७.१) | in battle |
| समुत्पन्ने | समुत्पन्न (सम्+उत्√पद्+क्त, ७.१) | when arisen, occurred |
| पश्येत् | पश्येत् (√दृश् कर्तरि विधिलिङ् (परस्मै.) प्र.पु. एक.) | one should see |
| शुष्कम् | शुष्क (२.१) | dry |
| इव | इव | like |
| इन्धनम् | इन्धन (२.१) | fuel, firewood |
छन्दः
अनुष्टुप् [८]
छन्दोविश्लेषणम्
| १ | २ | ३ | ४ | ५ | ६ | ७ | ८ |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| अ | पि | प्रा | ण | स | मा | नि | ष्टा |
| न्पा | लि | ता | न्ला | लि | ता | न | पि |
| भृ | त्या | न्यु | द्धे | स | मु | त्प | न्ने |
| प | श्ये | च्छु | ष्क | मि | वे | न्ध | नम् |
Other texts to read
About
Sanskrit Sahitya is a free, open-access digital library of classical Sanskrit literature with AI-powered tools and translations.