वाञ्छैव सूचयति पूर्वतरं भविष्यं
पुंसां यदन्यतनुजं त्वशुभं शुभं वा ।
विज्ञायते शिशुरजातकलापचिह्नः
प्रत्युद्गतैरपसरन्सरलः कलापी ॥

अन्वयः AI पुंसां यत् अन्य-तनु-जम् तु अशुभं शुभं वा भविष्यं वाञ्छा एव पूर्वतरं सूचयति यथा अजात-कलाप-चिह्नः शिशुः कलापी प्रत्युद्गतैः अपसरन् सरलः विज्ञायते ।

Summary AI A person's desires indicate their future fortune or misfortune resulting from previous lives, just as a young peacock, though lacking full plumage, is identified by its upright posture and movements.

सारांश AI मनुष्य की इच्छाएँ ही उसके भावी शुभ-अशुभ का संकेत दे देती हैं, जैसे मयूर के बच्चे की चाल से ही उसके भावी सौंदर्य और पंखों का अनुमान हो जाता है।

पदच्छेदः AI

वाञ्छा	वाञ्छा (१.१)	desire
एव	एव	itself
सूचयति	सूचयति (√सूच् कर्तरि लट् (परस्मै.) प्र.पु. एक.)	indicates
पूर्वतरम्	पूर्वतर	beforehand
भविष्यम्	भविष्य (२.१)	future
पुंसाम्	पुंस् (६.३)	of men
यत्	यद् (१.१)	which
अन्य-तनुजम्	अन्य–तनुज (१.१)	born of another body
तु	तु	indeed
अशुभम्	अशुभ (१.१)	bad
शुभम्	शुभ (१.१)	good
वा	वा	or
विज्ञायते	विज्ञायते (वि√ज्ञा भावकर्मणोः लट् (आत्मने.) प्र.पु. एक.)	is known
शिशुः	शिशु (१.१)	a chick
अजात-कलाप-चिह्नः	अजात–कलाप–चिह्न (१.१)	without peacock-tail marks
प्रत्युद्गतैः	प्रत्युद्गत (३.३)	by those who have come forth
अपसरन्	अपसरत् (अप√सृ+शतृ, १.१)	moving away
सरलः	सरल (१.१)	simply
कलापी	कलापिन् (१.१)	a peacock

छन्दः वसन्ततिलका [१४: तभजजगग]

छन्दोविश्लेषणम्

१	२	३	४	५	६	७	८	९	१०	११	१२	१३	१४
वा	ञ्छै	व	सू	च	य	ति	पू	र्व	त	रं	भ	वि	ष्यं
पुं	सां	य	द	न्य	त	नु	जं	त्व	शु	भं	शु	भं	वा
वि	ज्ञा	य	ते	शि	शु	र	जा	त	क	ला	प	चि	ह्नः
प्र	त्यु	द्ग	तै	र	प	स	र	न्स	र	लः	क	ला	पी
त			भ			ज			ज			ग	ग

Other texts to read

कथासरित्सागरः सोमदेवः

नीलकण्ठविजयचम्पूः नीलकण्ठदीक्षितः

About

Resources

Connect