न क्षुधा पीड्यते यस्तु निद्रया न कदाचन ।
न च शीतातपाद्यैश्च स भृत्योऽर्हो महीभुजाम् ॥

अन्वयः AI यः तु क्षुधा निद्रया न कदाचन पीड्यते च शीत-आतप-आद्यैः न सः भृत्यः मही-भुजाम् अर्हः ॥

Summary AI One who is never troubled by hunger or sleep, nor by the extremes of cold, heat, and other such hardships, is fit to serve kings.

सारांश AI जो न भूख से विचलित होता है, न नींद से, और न ही सर्दी-गर्मी आदि कष्टों से घबराता है, वही राजा के योग्य सेवक है।

पदच्छेदः AI

न	न	not
क्षुधा	क्षुधा (३.१)	by hunger
पीड्यते	पीड्यते (√पीड् भावकर्मणोः लट् (आत्मने.) प्र.पु. एक.)	is afflicted
यः	यद् (१.१)	who
तु	तु	but
निद्रया	निद्रा (३.१)	by sleep
न	न	not
कदाचन	कदाचन	ever
न	न	not
च	च	and
शीतातपाद्यैः	शीत–आतप–आदि (३.३)	by cold, heat, etc.
च	च	and
सः	तद् (१.१)	he
भृत्यः	भृत्य (१.१)	servant
अर्हः	अर्ह (१.१)	worthy
महीभुजाम्	महीभुज् (६.३)	of kings

छन्दः अनुष्टुप् [८]

छन्दोविश्लेषणम्

न क्षुधा पीड्यते यस्तु निद्रया न कदाचन ।न च शीतातपाद्यैश्च स भृत्योऽर्हो महीभुजाम् ॥