अन्वयः
AI
यः भूपस्य हानि-करम् दृष्ट्वा अनादिष्टः अपि तस्य नाशाय यतते सः भृत्यः मही-भुजाम् अर्हः ॥
Summary
AI
A servant who, upon seeing something harmful to the king, strives to eliminate that danger even without being ordered is fit to serve kings.
सारांश
AI
जो राजा द्वारा आदेश न दिए जाने पर भी राजा का अहित होते देख उसे रोकने का प्रयत्न करता है, वही राजा के योग्य सेवक है।
पदच्छेदः
AI
| अनादिष्टः | अन्–आदिष्ट (१.१) | uncommanded |
| अपि | अपि | even |
| भूपस्य | भूप (६.१) | of the king |
| दृष्ट्वा | दृष्ट्वा (√दृश्+क्त्वा) | having seen |
| हानिकरम् | हानिकर (२.१) | harmful |
| च | च | and |
| यः | यद् (१.१) | who |
| यतते | यतते (√यत् कर्तरि लट् (आत्मने.) प्र.पु. एक.) | strives |
| तस्य | तद् (६.१) | of that |
| नाशाय | नाश (४.१) | for destruction |
| सः | तद् (१.१) | he |
| भृत्यः | भृत्य (१.१) | servant |
| अर्हः | अर्ह (१.१) | worthy |
| महीभुजाम् | महीभुज् (६.३) | of kings |
छन्दः
अनुष्टुप् [८]
छन्दोविश्लेषणम्
| १ | २ | ३ | ४ | ५ | ६ | ७ | ८ |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| अ | ना | दि | ष्टो | ऽपि | भू | प | स्य |
| दृ | ष्ट्वा | हा | नि | क | रं | च | यः |
| य | त | ते | त | स्य | ना | शा | य |
| स | भृ | त्यो | ऽर्हो | म | ही | भु | जाम् |
Other texts to read
About
Sanskrit Sahitya is a free, open-access digital library of classical Sanskrit literature with AI-powered tools and translations.