अर्थार्थी जीवलोकोऽयं श्मशानमपि सेवते ।
त्यक्त्वा जनयितारं स्वं निःस्वं गच्छति दूरतः ॥

अन्वयः AI अयम् अर्थ-अर्थी जीव-लोकः श्मशानम् अपि सेवते । स्वम् निःस्वम् जनयितारम् त्यक्त्वा दूरतः गच्छति ।

Summary AI Desiring wealth, this world even serves in cremation grounds; yet, it abandons its own father and stays away if he becomes penniless.

सारांश AI धन का इच्छुक यह संसार श्मशान की भी सेवा करता है और निर्धन होने पर अपने माता-पिता को छोड़कर भी दूर चला जाता है।

पदच्छेदः AI

अर्थार्थी	अर्थ–अर्थिन् (१.१)	seeker of wealth
जीव-लोकः	जीव–लोक (१.१)	world of living beings/people
अयम्	इदम् (१.१)	this
श्मशानम्	श्मशान (२.१)	cremation ground
अपि	अपि	even
सेवते	सेवते (√सेव् कर्तरि लट् (आत्मने.) प्र.पु. एक.)	serves/resorts to
त्यक्त्वा	त्यक्त्वा (√त्यज्+क्त्व)	having abandoned
जनयितारम्	जनयितृ (२.१)	father/creator
स्वम्	स्व (२.१)	one's own
निःस्वम्	निःस्व (२.१)	one who is poor/destitute
गच्छति	गच्छति (√गम् कर्तरि लट् (परस्मै.) प्र.पु. एक.)	goes
दूरतः	दूरतस्	far away

छन्दः अनुष्टुप् [८]

छन्दोविश्लेषणम्

अर्थार्थी जीवलोकोऽयं श्मशानमपि सेवते ।त्यक्त्वा जनयितारं स्वं निःस्वं गच्छति दूरतः ॥