निर्विशेषं यदा स्वामी समं भृत्येषु वर्तते ।
तत्रोद्यमसमर्थानामुत्साहः परिहीयते ॥

अन्वयः AI यदा स्वामी भृत्येषु निर्विशेषम् समम् वर्तते । तत्र उद्यम-समर्थानाम् उत्साहः परिहीयते ॥

Summary AI When a master treats all servants equally without any distinction, the enthusiasm of those who are truly capable of great effort begins to diminish.

सारांश AI जब स्वामी अपने सभी सेवकों के साथ बिना किसी भेदभाव के समान व्यवहार करता है, तो वहां कठिन परिश्रम करने वाले समर्थ सेवकों का उत्साह कम हो जाता है।

पदच्छेदः AI

निर्विशेषं	निर्विशेष	without distinction, impartially
यदा	यदा	when
स्वामी	स्वामिन् (१.१)	master
समं	सम	equally
भृत्येषु	भृत्य (७.३)	among servants
वर्तते	वर्तते (√वृत् कर्तरि लट् (आत्मने.) प्र.पु. एक.)	behaves, exists
तत्र	तत्र	there
उद्यम-समर्थानाम्	उद्यम–समर्थ (६.३)	of those capable of effort
उत्साहः	उत्साह (१.१)	enthusiasm
परिहीयते	परिहीयते (परि√हा भावकर्मणोः लट् (आत्मने.) प्र.पु. एक.)	diminishes, is lost

छन्दः अनुष्टुप् [८]

छन्दोविश्लेषणम्

१	२	३	४	५	६	७	८
नि	र्वि	शे	षं	य	दा	स्वा	मी
स	मं	भृ	त्ये	षु	व	र्त	ते
त	त्रो	द्य	म	स	म	र्था	ना
मु	त्सा	हः	प	रि	ही	य	ते

निर्विशेषं यदा स्वामी समं भृत्येषु वर्तते ।
तत्रोद्यमसमर्थानामुत्साहः परिहीयते ॥

Other texts to read

कथासरित्सागरः सोमदेवः

नीलकण्ठविजयचम्पूः नीलकण्ठदीक्षितः

About

Resources

Connect

निर्विशेषं यदा स्वामी समं भृत्येषु वर्तते ।तत्रोद्यमसमर्थानामुत्साहः परिहीयते ॥

Other texts to read

कथासरित्सागरः सोमदेवः

नीलकण्ठविजयचम्पूः नीलकण्ठदीक्षितः

About

Resources

Connect

निर्विशेषं यदा स्वामी समं भृत्येषु वर्तते ।
तत्रोद्यमसमर्थानामुत्साहः परिहीयते ॥