अन्वयः
AI
यम् आश्रित्य क्षुधार्ताः सेवकाः विश्रामम् न यान्ति सः नृपतिः सदा पुष्प-फलः सन् अपि अर्क-वत् त्याज्यः।
Summary
AI
A king, depending upon whom hungry servants do not find rest, should be abandoned like a Calotropis (Arka) tree, even if he always possesses flowers and fruits.
सारांश
AI
जिस राजा के आश्रय में भूखे सेवकों को विश्राम न मिले, उस राजा को मदार के वृक्ष की तरह त्याग देना चाहिए, चाहे वह फूलों और फलों से युक्त ही क्यों न हो।
पदच्छेदः
AI
| यम् | यद् (२.१) | whom |
| आश्रित्य | आश्रित्य (आ√श्रि+ल्यप्) | having resorted to |
| न | न | not |
| विश्रामम् | विश्राम (२.१) | rest |
| क्षुधार्ताः | क्षुधा–आर्त (१.३) | afflicted by hunger |
| यान्ति | यान्ति (√या कर्तरि लट् (परस्मै.) प्र.पु. बहु.) | go |
| सेवकाः | सेवक (१.३) | servants |
| सः | तद् (१.१) | that |
| अर्कवत् | अर्कवत् | like a Calotropis plant |
| नृपतिः | नृपति (१.१) | king |
| त्याज्यः | त्याज्य (√त्यज्+ण्यत्, १.१) | to be abandoned |
| सदा | सदा | always |
| पुष्प-फलः | पुष्प–फल (१.१) | bearing flowers and fruits |
| अपि | अपि | even |
| सन् | सत् (√अस्+शतृ, १.१) | being |
छन्दः
अनुष्टुप् [८]
छन्दोविश्लेषणम्
| १ | २ | ३ | ४ | ५ | ६ | ७ | ८ |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| य | मा | श्रि | त्य | न | वि | श्रा | मं |
| क्षु | धा | र्ता | या | न्ति | से | व | काः |
| सो | ऽर्क | व | न्नृ | प | ति | स्त्या | ज्यः |
| स | दा | पु | ष्प | फ | लो | ऽपि | सन् |
Other texts to read
About
Sanskrit Sahitya is a free, open-access digital library of classical Sanskrit literature with AI-powered tools and translations.