सत्यानृता च परुषा प्रियवादिनी च
हिंस्रा दयालुरपि चार्थपरा वदान्या ।
भूरिव्यथा प्रचुरवित्तसमागमा च
वेश्याङ्गनेव नृपनीतिरनेकरूपा ॥
सत्यानृता च परुषा प्रियवादिनी च
हिंस्रा दयालुरपि चार्थपरा वदान्या ।
भूरिव्यथा प्रचुरवित्तसमागमा च
वेश्याङ्गनेव नृपनीतिरनेकरूपा ॥
हिंस्रा दयालुरपि चार्थपरा वदान्या ।
भूरिव्यथा प्रचुरवित्तसमागमा च
वेश्याङ्गनेव नृपनीतिरनेकरूपा ॥
अन्वयः
AI
नृप-नीतिः वेश्या-अङ्गना इव अनेक-रूपा सत्या-अनृता च परुषा प्रिय-वादिनी च हिंस्रा दयालुः अपि च अर्थ-परा वदान्या भूरि-व्यथा प्रचुर-वित्त-समागमा च (भवति) ॥
Summary
AI
Statecraft, like a courtesan, takes many forms: it is both truthful and false, harsh and sweet-spoken, cruel and compassionate, greedy and generous, highly distressing and a source of abundant wealth.
सारांश
AI
राजनीति वेश्या के समान अनेक रूपों वाली होती है—कभी सत्य तो कभी असत्य, कभी कठोर तो कभी प्रियभाषिणी, कभी हिंसक तो कभी दयालु, कभी लोभी तो कभी दानी और कभी कष्टप्रद तो कभी प्रचुर धन देने वाली।
पदच्छेदः
AI
| सत्यानृता | सत्य–अनृत (१.१) | true and false |
| च | च | and |
| परुषा | परुष (१.१) | harsh |
| प्रिय-वादिनी | प्रिय–वादिनी (१.१) | sweet-speaking |
| च | च | and |
| हिंस्रा | हिंस्र (१.१) | violent |
| दयालुः | दयालु (१.१) | compassionate |
| अपि | अपि | also |
| च | च | and |
| अर्थ-परा | अर्थ–पर (१.१) | focused on wealth |
| वदान्या | वदान्य (१.१) | generous |
| भूरि-व्यथा | भूरि–व्यथा (१.१) | causing much pain |
| प्रचुर-वित्त-समागमा | प्रचुर–वित्त–समागमा (१.१) | bringing much wealth |
| च | च | and |
| वेश्याङ्गना | वेश्या–अङ्गना (१.१) | courtesan |
| इव | इव | like |
| नृप-नीतिः | नृप–नीति (१.१) | royal policy |
| अनेक-रूपा | अनेक–रूप (१.१) | many-formed |
छन्दः
वसन्ततिलका [१४: तभजजगग]
छन्दोविश्लेषणम्
| १ | २ | ३ | ४ | ५ | ६ | ७ | ८ | ९ | १० | ११ | १२ | १३ | १४ |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| स | त्या | नृ | ता | च | प | रु | षा | प्रि | य | वा | दि | नी | च |
| हिं | स्रा | द | या | लु | र | पि | चा | र्थ | प | रा | व | दा | न्या |
| भू | रि | व्य | था | प्र | चु | र | वि | त्त | स | मा | ग | मा | च |
| वे | श्या | ङ्ग | ने | व | नृ | प | नी | ति | र | ने | क | रू | पा |
| त | भ | ज | ज | ग | ग | ||||||||
Other texts to read
About
Sanskrit Sahitya is a free, open-access digital library of classical Sanskrit literature with AI-powered tools and translations.