राजा घृणी ब्राह्मणः सर्वभक्षी
स्त्री चात्रपा दुष्टमतिः सहायः ।
प्रेष्यः प्रतीपोऽधिकृतः प्रसादी
त्याज्या अमी यश्च कृतं न वेत्ति ॥
राजा घृणी ब्राह्मणः सर्वभक्षी
स्त्री चात्रपा दुष्टमतिः सहायः ।
प्रेष्यः प्रतीपोऽधिकृतः प्रसादी
त्याज्या अमी यश्च कृतं न वेत्ति ॥
स्त्री चात्रपा दुष्टमतिः सहायः ।
प्रेष्यः प्रतीपोऽधिकृतः प्रसादी
त्याज्या अमी यश्च कृतं न वेत्ति ॥
अन्वयः
AI
घृणी राजा सर्व-भक्षी ब्राह्मणः अत्रपा स्त्री दुष्ट-मतिः सहायः प्रतीपः प्रेष्यः प्रसादी अधिकृतः यः च कृतं न वेत्ति अमी त्याज्याः ॥
Summary
AI
A soft-hearted king, a Brāhmaṇa who eats everything, a shameless woman, an evil-minded companion, a rebellious servant, a negligent official, and an ungrateful person—all these should be abandoned.
सारांश
AI
दयालु राजा, सब कुछ खाने वाला ब्राह्मण, निर्लज्ज स्त्री, दुष्ट सहायक, आज्ञा न मानने वाला सेवक, अहंकारी अधिकारी और कृतघ्न—इनका त्याग कर देना चाहिए।
पदच्छेदः
AI
| राजा | राजन् (१.१) | king |
| घृणी | घृणिन् (१.१) | hateful, cruel |
| ब्राह्मणः | ब्राह्मण (१.१) | Brahmin |
| सर्व-भक्षी | सर्व–भक्षिन् (१.१) | omnivorous, one who eats everything (implying improper food) |
| स्त्री | स्त्री (१.१) | woman |
| च | च | and |
| अत्रपा | अत्रपा (१.१) | shameless |
| दुष्ट-मतिः | दुष्ट–मति (१.१) | evil-minded |
| सहायः | सहाय (१.१) | helper, associate |
| प्रेष्यः | प्रेष्य (१.१) | servant, messenger |
| प्रतीपः | प्रतीप (१.१) | disobedient, contrary |
| अधिकृतः | अधिकृत (१.१) | officer, authorized person |
| प्रसादी | प्रसादिन् (१.१) | one who expects favors, greedy for gifts |
| त्याज्याः | त्याज्य (√त्यज्+तव्य, १.३) | to be abandoned, to be forsaken |
| अमी | अदस् (१.३) | these |
| यः | यद् (१.१) | who |
| च | च | and |
| कृतम् | कृत (√कृ+क्त, २.१) | done (favor, good deed) |
| न | न | not |
| वेत्ति | विद् | knows, appreciates |
छन्दः
उपजातिः [११]
छन्दोविश्लेषणम्
| १ | २ | ३ | ४ | ५ | ६ | ७ | ८ | ९ | १० | ११ |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| रा | जा | घृ | णी | ब्रा | ह्म | णः | स | र्व | भ | क्षी |
| स्त्री | चा | त्र | पा | दु | ष्ट | म | तिः | स | हा | यः |
| प्रे | ष्यः | प्र | ती | पो | ऽधि | कृ | तः | प्र | सा | दी |
| त्या | ज्या | अ | मी | य | श्च | कृ | तं | न | वे | त्ति |
Other texts to read
About
Sanskrit Sahitya is a free, open-access digital library of classical Sanskrit literature with AI-powered tools and translations.