अन्वयः
AI
यत्र देशे अथवा स्थाने स्व-वीर्यतः भोगान् भुक्त्वा, तस्मिन् यः विभव-हीनः वसेत् सः पुरुष-अधमः ।
Summary
AI
He who continues to live in a country or place where he once enjoyed pleasures through his own prowess, but has now become destitute, is the lowest of men.
सारांश
AI
जिस देश या स्थान पर अपनी शक्ति से सुख-भोग भोगे हों, वहीं विभवहीन होकर रहना अधम पुरुष का लक्षण है।
पदच्छेदः
AI
| यत्र | यत्र | where |
| देशे | देश (७.१) | in a country |
| अथवा | अथवा | or |
| स्थाने | स्थान (७.१) | in a place |
| भोगान् | भोग (२.३) | enjoyments |
| भुक्त्वा | भुक्त्वा (√भुज्+क्त्वा) | having enjoyed |
| स्ववीर्यतः | स्व–वीर्य (५.१) | by one's own prowess |
| तस्मिन् | तत् (७.१) | in that |
| विभवहीनो | विभव–हीन (१.१) | devoid of wealth |
| यः | यद् (१.१) | who |
| वसेत् | वसेत् (√वस् कर्तरि विधिलिङ् (परस्मै.) प्र.पु. एक.) | should dwell |
| सः | तत् (१.१) | he |
| पुरुषाधमः | पुरुष–अधम (१.१) | lowest of men |
छन्दः
अनुष्टुप् [८]
छन्दोविश्लेषणम्
| १ | २ | ३ | ४ | ५ | ६ | ७ | ८ |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| य | त्र | दे | शे | ऽथ | वा | स्था | ने |
| भो | गा | न्भु | क्त्वा | स्व | वी | र्य | तः |
| त | स्मि | न्वि | भ | व | ही | नो | यो |
| व | से | त्स | पु | रु | षा | ध | मः |
Other texts to read
About
Sanskrit Sahitya is a free, open-access digital library of classical Sanskrit literature with AI-powered tools and translations.