अप्यात्मनो विनाशं गणयति न खलः परव्यसनहृष्टः ।
प्रायो मस्तकनाशे समरमुखे नृत्यति कबन्धः ॥

अन्वयः AI पर-व्यसन-हृष्टः खलः आत्मनः विनाशम् अपि न गणयति, प्रायः मस्तक-नाशे समर-मुखे कबन्धः नृत्यति ।

Summary AI A wicked person, rejoicing in the calamities of others, disregards even his own destruction. He is much like a headless trunk (kabandha) that continues to dance on the battlefield even after the loss of its head.

सारांश AI दुष्ट व्यक्ति दूसरों के कष्ट से प्रसन्न होकर अपने विनाश की भी परवाह नहीं करता; जैसे युद्ध में सिर कटने के बाद भी धड़ नाचता है।

पदच्छेदः AI

अपि	अपि	even
आत्मनः	आत्मन् (६.१)	of oneself
विनाशम्	विनाश (२.१)	destruction
गणयति	गणयति (√गण् कर्तरि लट् (परस्मै.) प्र.पु. एक.)	considers/cares
न	न	not
खलः	खल (१.१)	wicked person
पर-व्यसन-हृष्टः	पर–व्यसन–हृष्ट (१.१)	delighted by others' misfortune
प्रायः	प्रायः	mostly/often
मस्तक-नाशे	मस्तक–नाश (७.१)	when the head is destroyed
समर-मुखे	समर–मुख (७.१)	in the forefront of battle
नृत्यति	नृत्यति (√नृत् कर्तरि लट् (परस्मै.) प्र.पु. एक.)	dances
कबन्धः	कबन्ध (१.१)	a headless trunk

छन्दः आर्या []

छन्दोविश्लेषणम्

१	२	३	४	५	६	७	८	९	१०	११	१२	१३	१४
अ	प्या	त्म	नो	वि	ना	शं
ग	ण	य	ति	न	ख	लः	प	र	व्य	स	न	हृ	ष्टः
प्रा	यो	म	स्त	क	ना	शे
स	म	र	मु	खे	नृ	त्य	ति	क	ब	न्धः

अप्यात्मनो विनाशं गणयति न खलः परव्यसनहृष्टः ।
प्रायो मस्तकनाशे समरमुखे नृत्यति कबन्धः ॥

Other texts to read

नीलकण्ठविजयचम्पूः नीलकण्ठदीक्षितः

कादम्बरीसंग्रहः कृष्णमाचार्यः

About

Resources

Connect

अप्यात्मनो विनाशं गणयति न खलः परव्यसनहृष्टः ।प्रायो मस्तकनाशे समरमुखे नृत्यति कबन्धः ॥

Other texts to read

नीलकण्ठविजयचम्पूः नीलकण्ठदीक्षितः

कादम्बरीसंग्रहः कृष्णमाचार्यः

About

Resources

Connect

अप्यात्मनो विनाशं गणयति न खलः परव्यसनहृष्टः ।
प्रायो मस्तकनाशे समरमुखे नृत्यति कबन्धः ॥