नानाम्यं नमते दारु नाश्मनि स्यात्क्षुरक्रिया ।
सूचीमुखं विजानीहि नाशिष्यायोपदिश्यते ॥

अन्वयः AI न-आनम्यम् दारु न नमते, अश्मनि क्षुर-क्रिया न स्यात्। सूची-मुखम् विजानीहि, अशिष्याय न उपदिश्यते।

Summary AI Wood that cannot be bent will not bend, and a razor cannot be used on stone. Remember the bird Sūcīmukha: advice should never be given to one who is unfit to receive it.

सारांश AI सूखी लकड़ी को झुकाया नहीं जा सकता और पत्थर पर उस्तरा नहीं चलता; वैसे ही अयोग्य शिष्य को दिया गया उपदेश व्यर्थ है, जैसा कि सुगृही पक्षी ने जाना।

पदच्छेदः AI

न	न	not
अनाम्यम्	नाम्य (√नम्+ण्यत्, १.१)	unbendable, inflexible
नमते	नमते (√नम् कर्तरि लट् (आत्मने.) प्र.पु. एक.)	bends
दारु	दारु (१.१)	wood
न	न	not
अश्मनि	अश्मन् (७.१)	on stone
स्यात्	स्यात् (√अस् कर्तरि विधिलिङ् (परस्मै.) प्र.पु. एक.)	would be, should be
क्षुर-क्रिया	क्षुर–क्रिया (१.१)	shaving action, cutting with a razor
सूची-मुखम्	सूची–मुख (२.१)	needle's point
विजानीहि	विजानीहि (वि√ज्ञा कर्तरि लोट् (परस्मै.) म.पु. एक.)	know, understand
न	न	not
अशिष्याय	अशिष्य (४.१)	to an unworthy student
उपदिश्यते	उपदिश्यते (उप√दिश् भावकर्मणोः लट् (आत्मने.) प्र.पु. एक.)	is taught, is instructed

छन्दः अनुष्टुप् [८]

छन्दोविश्लेषणम्

१	२	३	४	५	६	७	८
ना	ना	म्यं	न	म	ते	दा	रु
ना	श्म	नि	स्या	त्क्षु	र	क्रि	या
सू	ची	मु	खं	वि	जा	नी	हि
ना	शि	ष्या	यो	प	दि	श्य	ते

नानाम्यं नमते दारु नाश्मनि स्यात्क्षुरक्रिया ।
सूचीमुखं विजानीहि नाशिष्यायोपदिश्यते ॥

Other texts to read

कादम्बरीसंग्रहः कृष्णमाचार्यः

कथासरित्सागरः सोमदेवः

About

Resources

Connect

नानाम्यं नमते दारु नाश्मनि स्यात्क्षुरक्रिया ।सूचीमुखं विजानीहि नाशिष्यायोपदिश्यते ॥

Other texts to read

कादम्बरीसंग्रहः कृष्णमाचार्यः

कथासरित्सागरः सोमदेवः

About

Resources

Connect

नानाम्यं नमते दारु नाश्मनि स्यात्क्षुरक्रिया ।
सूचीमुखं विजानीहि नाशिष्यायोपदिश्यते ॥