आसन्नमेव नृपतिर्भजते मनुष्यं
विद्याविहीनमकुलीनमसंस्कृतं वा ।
प्रायेण भूमिपतयः प्रमदा लताश्च
यत्पार्श्वतो भवति तत्परिवेष्टयन्ति ॥
आसन्नमेव नृपतिर्भजते मनुष्यं
विद्याविहीनमकुलीनमसंस्कृतं वा ।
प्रायेण भूमिपतयः प्रमदा लताश्च
यत्पार्श्वतो भवति तत्परिवेष्टयन्ति ॥
विद्याविहीनमकुलीनमसंस्कृतं वा ।
प्रायेण भूमिपतयः प्रमदा लताश्च
यत्पार्श्वतो भवति तत्परिवेष्टयन्ति ॥
अन्वयः
AI
नृपतिः विद्या-विहीनम् अकुलीनम् असंस्कृतं वा आसन्नम् एव मनुष्यं भजते। प्रायेण भूमि-पतयः प्रमदाः लताः च यत् पार्श्वतः भवति तत् परिवेष्टयन्ति।
Summary
AI
A king favors whichever person is near him, regardless of their lack of learning, low birth, or lack of culture. Kings, women, and vines generally cling to whatever is closest.
सारांश
AI
राजा, स्त्रियाँ और लताएँ प्रायः अपने समीप रहने वाले का ही सहारा लेती हैं, चाहे वह विद्याहीन या कुलहीन ही क्यों न हो।
पदच्छेदः
AI
| आसन्नम् | आसन्न (२.१) | near |
| एव | एव | only |
| नृपतिः | नृपति (१.१) | the king |
| भजते | भजते (√भज् कर्तरि लट् (आत्मने.) प्र.पु. एक.) | favors |
| मनुष्यम् | मनुष्य (२.१) | a person |
| विद्या-विहीनम् | विद्या–विहीन (२.१) | devoid of knowledge |
| अकुलीनम् | अ–कुलीन (२.१) | of low birth |
| असंस्कृतम् | अ–संस्कृत (२.१) | unrefined |
| वा | वा | or |
| प्रायेण | प्राय | generally |
| भूमि-पतयः | भूमि–पति (१.३) | kings |
| प्रमदाः | प्रमदा (१.३) | women |
| लताः | लता (१.३) | creepers |
| च | च | and |
| यत्-पार्श्वतः | यत्पार्श्वतः | from whose side |
| भवति | भवति (√भू कर्तरि लट् (परस्मै.) प्र.पु. एक.) | is |
| तत् | तद् (२.१) | that |
| परिवेष्टयन्ति | परिवेष्टयन्ति (परि√वेष्ट् कर्तरि लट् (परस्मै.) प्र.पु. बहु.) | they entwine |
छन्दः
वसन्ततिलका [१४: तभजजगग]
छन्दोविश्लेषणम्
| १ | २ | ३ | ४ | ५ | ६ | ७ | ८ | ९ | १० | ११ | १२ | १३ | १४ |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| आ | स | न्न | मे | व | नृ | प | ति | र्भ | ज | ते | म | नु | ष्यं |
| वि | द्या | वि | ही | न | म | कु | ली | न | म | सं | स्कृ | तं | वा |
| प्रा | ये | ण | भू | मि | प | त | यः | प्र | म | दा | ल | ता | श्च |
| य | त्पा | र्श्व | तो | भ | व | ति | त | त्प | रि | वे | ष्ट | य | न्ति |
| त | भ | ज | ज | ग | ग | ||||||||
Other texts to read
About
Sanskrit Sahitya is a free, open-access digital library of classical Sanskrit literature with AI-powered tools and translations.