अथ तच्छ्रुत्वा द्वीप्याह-भोः साधूक्तं भवता पुनर्भवानपि स्वल्प-कायः स्व-जातिश्च नखायुधत्वादभक्ष्य एव ।
उक्तं च- नाभक्ष्यं भक्षयेत्प्राज्ञः प्राणैः कण्ठ-गतैरपि ।
विशेषात्तदपि स्तोकं लोक-द्वय-विनाशकम् ॥
अथ तच्छ्रुत्वा द्वीप्याह-भोः साधूक्तं भवता पुनर्भवानपि स्वल्प-कायः स्व-जातिश्च नखायुधत्वादभक्ष्य एव ।
उक्तं च- नाभक्ष्यं भक्षयेत्प्राज्ञः प्राणैः कण्ठ-गतैरपि ।
विशेषात्तदपि स्तोकं लोक-द्वय-विनाशकम् ॥
उक्तं च- नाभक्ष्यं भक्षयेत्प्राज्ञः प्राणैः कण्ठ-गतैरपि ।
विशेषात्तदपि स्तोकं लोक-द्वय-विनाशकम् ॥
अन्वयः
AI
प्राज्ञः प्राणैः कण्ठ-गतैः अपि अभक्ष्यं न भक्षयेत् विशेषात् तत् अपि स्तोकं लोक-द्वय-विनाशकम्।
Summary
AI
A wise person should not consume what is forbidden even if his life is at his throat. Especially if it is a small amount, it can cause destruction in both this world and the next.
सारांश
AI
बुद्धिमान व्यक्ति को प्राण संकट में होने पर भी अभक्ष्य वस्तु नहीं खानी चाहिए, क्योंकि यह इस लोक और परलोक दोनों का नाश करती है।
पदच्छेदः
AI
| अथ | अथ | then |
| तत् | तद् (२.१) | that |
| श्रुत्वा | श्रुत्वा (√श्रु+क्त्वा) | having heard |
| द्वीपी | द्वीपिन् (१.१) | the leopard |
| आह | आह (√ब्रू कर्तरि लिट् (परस्मै.) प्र.पु. एक.) | said |
| भोः | भोस् | O! |
| साधु | साधु | well |
| उक्तम् | उक्त (√वच्+क्त, १.१) | said |
| भवता | भवत् (३.१) | by you |
| पुनः | पुनर् | again |
| भवान् | भवत् (१.१) | you |
| अपि | अपि | also |
| स्वल्प | स्वल्प | small |
| कायः | काय (१.१) | body |
| स्व | स्व | own |
| जातिः | जाति (१.१) | species |
| च | च | and |
| नख | नख | claw |
| आयुध | आयुध | weapon |
| त्वात् | त्व (५.१) | because of being |
| अ | अ | not |
| भक्ष्यः | भक्ष्य (१.१) | edible |
| एव | एव | indeed |
| उक्तम् | उक्त (√वच्+क्त, १.१) | said |
| च | च | and |
| न | न | not |
| अ | अ | not |
| भक्ष्यम् | भक्ष्य (२.१) | edible thing |
| भक्षयेत् | भक्षयेत् (√भक्ष् कर्तरि विधिलिङ् (परस्मै.) प्र.पु. एक.) | should eat |
| प्राज्ञः | प्राज्ञ (१.१) | a wise person |
| प्राणैः | प्राण (३.३) | by life breaths |
| कण्ठ | कण्ठ | throat |
| गतैः | गत (√गम्+क्त, ३.३) | gone |
| अपि | अपि | even |
| विशेषात् | विशेष (५.१) | especially |
| तत् | तद् (१.१) | that |
| अपि | अपि | even |
| स्तोकम् | स्तोक (१.१) | small quantity |
| लोक | लोक | world |
| द्वय | द्वय | two |
| विनाशकम् | विनाशक (१.१) | destroyer |
Other texts to read
About
Sanskrit Sahitya is a free, open-access digital library of classical Sanskrit literature with AI-powered tools and translations.