अन्वयः
AI
भृत्यानां धनैः अर्जिताः प्राणाः सदा स्वामी-आयत्ताः यतः ततः तेषां ग्रहण-सम्भवः दोषः न अस्ति।
Summary
AI
The lives of servants, sustained by the master's wealth, always belong to the master. Therefore, there is no fault in the master taking their lives when necessary.
सारांश
AI
सेवकों के प्राणों पर सदा स्वामी का अधिकार होता है क्योंकि वे वेतन आदि से खरीदे गए होते हैं। अतः आवश्यकता पड़ने पर स्वामी द्वारा उनका उपयोग करना दोषपूर्ण नहीं है।
पदच्छेदः
AI
| स्वामि-आयत्ताः | स्वामिन्–आयत्त (१.३) | dependent on the master |
| सदा | सदा | always |
| प्राणाः | प्राण (१.३) | lives |
| भृत्यानाम् | भृत्य (६.३) | of servants |
| अर्जिताः | अर्जित (√अर्ज्+क्त, १.३) | earned, acquired |
| धनैः | धन (३.३) | by wealth |
| यतः | यतस् | since |
| ततः | ततस् | therefore |
| न | न | not |
| दोषः | दोष (१.१) | fault |
| अस्ति | अस्ति (√अस् कर्तरि लट् (परस्मै.) प्र.पु. एक.) | is |
| तेषाम् | तद् (६.३) | of them |
| ग्रहण-सम्भवः | ग्रहण–सम्भव (१.१) | possibility of taking |
छन्दः
अनुष्टुप् [८]
छन्दोविश्लेषणम्
| १ | २ | ३ | ४ | ५ | ६ | ७ | ८ |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| स्वा | म्या | य | त्ताः | स | दा | प्रा | णा |
| भृ | त्या | ना | म | र्जि | ता | ध | नैः |
| य | त | स्त | तो | न | दो | षो | ऽस्ति |
| ते | षां | ग्र | ह | ण | स | म्भ | वः |
Other texts to read
About
Sanskrit Sahitya is a free, open-access digital library of classical Sanskrit literature with AI-powered tools and translations.