आपदं प्राप्नुयात्स्वामी यस्य भृत्यस्य पश्यतः ।
प्राणेषु विद्यमानेषु स भृत्यो नरकं व्रजेत् ॥

अन्वयः AI यस्य भृत्यस्य पश्यतः प्राणेषु विद्यमानेषु स्वामी आपदं प्राप्नुयात् सः भृत्यः नरकं व्रजेत्।

Summary AI A servant who allows his master to fall into calamity while he himself is alive and watching will surely go to hell.

सारांश AI जिस स्वामी का सेवक उसके जीवित रहते विपत्ति में पड़ जाए, वह सेवक नरक का भागी बनता है।

पदच्छेदः AI

आपदम्	आपद् (२.१)	calamity
प्राप्नुयात्	प्राप्नुयात् (प्र√आप् कर्तरि विधिलिङ् (परस्मै.) प्र.पु. एक.)	would obtain
स्वामी	स्वामिन् (१.१)	the master
यस्य	यद् (६.१)	whose
भृत्यस्य	भृत्य (६.१)	of the servant
पश्यतः	पश्यत् (√दृश्+शतृ, ६.१)	while seeing
प्राणेषु	प्राण (७.३)	while lives
विद्यमानेषु	विद्यमान (√विद्+शानच्, ७.३)	existing
सः	तद् (१.१)	that
भृत्यः	भृत्य (१.१)	servant
नरकम्	नरक (२.१)	hell
व्रजेत्	व्रजेत् (√व्रज् कर्तरि विधिलिङ् (परस्मै.) प्र.पु. एक.)	would go

छन्दः अनुष्टुप् [८]

छन्दोविश्लेषणम्

आपदं प्राप्नुयात्स्वामी यस्य भृत्यस्य पश्यतः ।प्राणेषु विद्यमानेषु स भृत्यो नरकं व्रजेत् ॥