यज्जीव्यते क्षणमपि प्रथितं मनुष्यै-
र्विज्ञानशौर्यविभवार्यगुणैः समेतम् ।
तन्नाम जीवितमिह प्रवदन्ति तज्ज्ञाः
काकोऽपि जीवति चिराय बलिं च भुङ्क्ते ॥
यज्जीव्यते क्षणमपि प्रथितं मनुष्यै-
र्विज्ञानशौर्यविभवार्यगुणैः समेतम् ।
तन्नाम जीवितमिह प्रवदन्ति तज्ज्ञाः
काकोऽपि जीवति चिराय बलिं च भुङ्क्ते ॥
र्विज्ञानशौर्यविभवार्यगुणैः समेतम् ।
तन्नाम जीवितमिह प्रवदन्ति तज्ज्ञाः
काकोऽपि जीवति चिराय बलिं च भुङ्क्ते ॥
अन्वयः
AI
मनुष्यैः यत् विज्ञान-शौर्य-विभव-आर्य-गुणैः समेतं प्रथितं क्षणम् अपि जीव्यते, तज्ज्ञाः इह तत् नाम जीवितं प्रवदन्ति। काकः अपि चिराय जीवति बलिं च भुङ्क्ते।
Summary
AI
Experts say that living even for a moment is true life if it is renowned and endowed with wisdom, heroism, wealth, and noble virtues; even a crow lives long by eating offerings.
सारांश
AI
ज्ञान, पराक्रम और गुणों से युक्त क्षण भर का जीवन ही वास्तविक जीवन है; कौआ भी बलि का अन्न खाकर दीर्घकाल तक जीवित रहता है।
पदच्छेदः
AI
| यत् | यद् (१.१) | which |
| जीव्यते | जीव्यते (√जीव् भावकर्मणोः लट् (आत्मने.) प्र.पु. एक.) | is lived |
| क्षणम् | क्षण (२.१) | moment |
| अपि | अपि | even |
| प्रथितम् | प्रथित (√प्रथ्+क्त, १.१) | renowned |
| मनुष्यैः | मनुष्य (३.३) | by men |
| विज्ञान-शौर्य-विभव-आर्य-गुणैः | विज्ञान–शौर्य–विभव–आर्य–गुण (३.३) | with qualities of knowledge, valor, wealth, and nobility |
| समेतम् | समेत (√सम्+क्त, १.१) | endowed with |
| तत् | तद् (१.१) | that |
| नाम | नाम | indeed |
| जीवितम् | जीवित (१.१) | life |
| इह | इह | here |
| प्रवदन्ति | प्रवदन्ति (√प्र कर्तरि लट् (परस्मै.) प्र.पु. बहु.) | declare |
| तत्-ज्ञाः | तत्–ज्ञा (१.३) | those who know that (experts) |
| काकः | काक (१.१) | crow |
| अपि | अपि | also |
| जीवति | जीवति (√जीव् कर्तरि लट् (परस्मै.) प्र.पु. एक.) | lives |
| चिराय | चिराय | for a long time |
| बलिम् | बलि (२.१) | offering |
| च | च | and |
| भुङ्क्ते | भुङ्क्ते (√भुज् कर्तरि लट् (आत्मने.) प्र.पु. एक.) | eats |
छन्दः
वसन्ततिलका [१४: तभजजगग]
छन्दोविश्लेषणम्
| १ | २ | ३ | ४ | ५ | ६ | ७ | ८ | ९ | १० | ११ | १२ | १३ | १४ |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| य | ज्जी | व्य | ते | क्ष | ण | म | पि | प्र | थि | तं | म | नु | ष्यै |
| र्वि | ज्ञा | न | शौ | र्य | वि | भ | वा | र्य | गु | णैः | स | मे | तम् |
| त | न्ना | म | जी | वि | त | मि | ह | प्र | व | द | न्ति | त | ज्ज्ञाः |
| का | को | ऽपि | जी | व | ति | चि | रा | य | ब | लिं | च | भु | ङ्क्ते |
| त | भ | ज | ज | ग | ग | ||||||||
Other texts to read
About
Sanskrit Sahitya is a free, open-access digital library of classical Sanskrit literature with AI-powered tools and translations.