अन्वयः
AI
यः प्राज्ञः यथा-बलम् शनैः शनैः च राज्यम् उपभुङ्क्ते, सः रसायनम् इव परमाम् पुष्टिम् व्रजेत्।
Summary
AI
A wise man who enjoys his kingdom gradually and according to his strength attains supreme nourishment, just like one who consumes a rejuvenating tonic (Rasāyana).
सारांश
AI
जो राजा विवेकपूर्वक अपनी शक्ति के अनुसार राज्य का उपभोग करता है, वह औषधि के सेवन के समान परम पुष्टि और समृद्धि प्राप्त करता है।
पदच्छेदः
AI
| शनैः | शनैस् | slowly |
| शनैः | शनैस् | slowly |
| च | च | and |
| यः | यद् (१.१) | who |
| राज्यम् | राज्य (२.१) | kingdom |
| उपभुङ्क्ते | उपभुङ्क्ते (उप√भुज् कर्तरि लट् (आत्मने.) प्र.पु. एक.) | enjoys/rules |
| यथा-बलम् | यथा–बल | according to strength |
| रसायनम् | रसायन (२.१) | elixir/tonic |
| इव | इव | like |
| प्राज्ञः | प्राज्ञ (१.१) | wise person |
| सः | तद् (१.१) | he |
| पुष्टिम् | पुष्टि (२.१) | nourishment/prosperity |
| परमाम् | परम (२.१) | supreme/greatest |
| व्रजेत् | व्रजेत् (√व्रज् कर्तरि विधिलिङ् (परस्मै.) प्र.पु. एक.) | should attain |
छन्दः
अनुष्टुप् [८]
छन्दोविश्लेषणम्
| १ | २ | ३ | ४ | ५ | ६ | ७ | ८ |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| श | नैः | श | नै | श्च | यो | रा | ज्य |
| मु | प | भु | ङ्क्ते | य | था | ब | लम् |
| र | सा | य | न | मि | व | प्रा | ज्ञः |
| स | पु | ष्टिं | प | र | मां | व्र | जेत् |
Other texts to read
About
Sanskrit Sahitya is a free, open-access digital library of classical Sanskrit literature with AI-powered tools and translations.