स आह-नात्र विषये स्वल्पोऽपि विषादः कार्यः
नूनं स लुब्धो नोपायमन्तरेण वध्यः स्यात् ।
उपायेन जयो यादृग्रिपोस्तादृङ्न हेतिभिः
उपाय-ज्ञोऽल्प-कायोऽपि न शूरैः परिभूयते ॥
स आह-नात्र विषये स्वल्पोऽपि विषादः कार्यः
नूनं स लुब्धो नोपायमन्तरेण वध्यः स्यात् ।
उपायेन जयो यादृग्रिपोस्तादृङ्न हेतिभिः
उपाय-ज्ञोऽल्प-कायोऽपि न शूरैः परिभूयते ॥
नूनं स लुब्धो नोपायमन्तरेण वध्यः स्यात् ।
उपायेन जयो यादृग्रिपोस्तादृङ्न हेतिभिः
उपाय-ज्ञोऽल्प-कायोऽपि न शूरैः परिभूयते ॥
अन्वयः
AI
सः आह - अत्र विषये स्वल्पः अपि विषादः न कार्यः, नूनम् सः लुब्धः उपायम् अन्तरेण वध्यः न स्यात्, रिपोः यादृक् जयः उपायेन (भवति), तादृक् हेतिभिः न (भवति), उपाय-ज्ञः अल्प-कायः अपि शूरैः न परिभूयते।
Summary
AI
He said: No sorrow should be felt in this matter. Surely, that greedy one cannot be killed without a stratagem. The kind of victory over an enemy achieved by a tactic cannot be won by weapons. One who knows the means, even if small in body, is not overcome by the brave.
सारांश
AI
चिंता न करें, उस लोभी शत्रु को युक्ति से ही जीता जा सकता है; उपाय से प्राप्त विजय शस्त्रों से बढ़कर है और बुद्धिमान कभी पराजित नहीं होता।
पदच्छेदः
AI
| सः | तद् (१.१) | he |
| आह | आह (√ब्रू कर्तरि लिट् (परस्मै.) प्र.पु. एक.) | said |
| न | न | not |
| अत्र | अत्र | here, in this matter |
| विषये | विषय (७.१) | in the matter, subject |
| स्वल्पः | स्वल्प (१.१) | a little, slight |
| अपि | अपि | even |
| विषादः | विषाद (१.१) | despair, dejection |
| कार्यः | कार्य (√कृ+य, १.१) | to be done, should be felt |
| नूनम् | नूनम् | certainly, indeed |
| सः | तद् (१.१) | that (referring to the greedy one) |
| लुब्धः | लुब्ध (१.१) | greedy (one) |
| न | न | not |
| उपायम् | उपाय (२.१) | means, strategy |
| अन्तरेण | अन्तरेण | without |
| वध्यः | वध्य (√वध्+य, १.१) | to be killed |
| स्यात् | स्यात् (√अस् कर्तरि विधिलिङ् (परस्मै.) प्र.पु. एक.) | would be |
| उपायेन | उपाय (३.१) | by strategy |
| जयः | जय (१.१) | victory |
| यादृक् | यादृश् (१.१) | of what kind, as |
| रिपोः | रिपु (६.१) | of the enemy |
| तादृक् | तादृश् (१.१) | of that kind, so |
| न | न | not |
| हेतिभिः | हेति (३.३) | by weapons |
| उपाय-ज्ञः | उपाय–ज्ञ (१.१) | one who knows strategy |
| अल्प-कायः | अल्प–काय (१.१) | small-bodied, physically weak |
| अपि | अपि | even |
| न | न | not |
| शूरैः | शूर (३.३) | by brave ones |
| परिभूयते | परिभूयते (परि√भू भावकर्मणोः लट् (आत्मने.) प्र.पु. एक.) | is overcome, is defeated |
Other texts to read
About
Sanskrit Sahitya is a free, open-access digital library of classical Sanskrit literature with AI-powered tools and translations.