समुद्रवीचीव चलस्वभावाः
सन्ध्याभ्ररेखेव मुहूर्तरागाः ।
स्त्रियः कृतार्थाः पुरुषं निरर्थं
निष्पीडोतालक्तकवत्त्यजन्ति ॥
समुद्रवीचीव चलस्वभावाः
सन्ध्याभ्ररेखेव मुहूर्तरागाः ।
स्त्रियः कृतार्थाः पुरुषं निरर्थं
निष्पीडोतालक्तकवत्त्यजन्ति ॥
सन्ध्याभ्ररेखेव मुहूर्तरागाः ।
स्त्रियः कृतार्थाः पुरुषं निरर्थं
निष्पीडोतालक्तकवत्त्यजन्ति ॥
अन्वयः
AI
समुद्र-वीची इव चल-स्वभावाः सन्ध्या-अभ्र-रेखा इव मुहूर्त-रागाः स्त्रियः कृत-ार्थाः (सत्यः) पुरुषम् निरर्थम् निष्पीडित-अलक्तक-वत् त्यजन्ति ।
Summary
AI
With a nature as fickle as ocean waves and affections as fleeting as the glow of twilight clouds, women, once their goals are achieved, discard a man who is no longer of use to them, just like squeezed-out lac dye.
सारांश
AI
समुद्र की लहरों जैसी चंचलता और संध्या के बादलों जैसा क्षणिक अनुराग रखने वाली स्त्रियाँ, अपना काम निकल जाने पर पुरुष को निचोड़े हुए लाख के रंग की तरह निरर्थक समझकर त्याग देती हैं।
पदच्छेदः
AI
| समुद्र-वीची | समुद्र–वीचि (१.१) | ocean wave |
| इव | इव | like |
| चल-स्वभावाः | चल–स्वभाव (१.३) | of fickle nature |
| सन्ध्याभ्र-रेखेव | सन्ध्या–अभ्र–रेखा (१.१)–इव | like a line of evening clouds |
| मुहूर्त-रागाः | मुहूर्त–राग (१.३) | whose affection lasts for a moment |
| स्त्रियः | स्त्री (१.३) | women |
| कृतार्थाः | कृत (√कृ+क्त)–अर्थ (१.३) | having achieved their purpose |
| पुरुषं | पुरुष (२.१) | a man |
| निरर्थं | निर्–अर्थ (२.१) | useless |
| निष्पीडोतालक्तकवत्त्यजन्ति | निष्पीडित (निष्√पीड्+क्त)–अलक्तक–वत्–त्यजन्ति (√त्यज् कर्तरि लट् (परस्मै.) प्र.पु. बहु.) | they abandon like a squeezed lac dye |
छन्दः
उपजातिः [११]
छन्दोविश्लेषणम्
| १ | २ | ३ | ४ | ५ | ६ | ७ | ८ | ९ | १० | ११ |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| स | मु | द्र | वी | ची | व | च | ल | स्व | भा | वाः |
| स | न्ध्या | भ्र | रे | खे | व | मु | हू | र्त | रा | गाः |
| स्त्रि | यः | कृ | ता | र्थाः | पु | रु | षं | नि | र | र्थं |
| नि | ष्पी | डो | ता | ल | क्त | क | व | त्त्य | ज | न्ति |
Other texts to read
About
Sanskrit Sahitya is a free, open-access digital library of classical Sanskrit literature with AI-powered tools and translations.