अरक्षितं तिष्ठति देवरक्षितं
सुरक्षितं देवहतं विनश्यति ।
जीवत्यनाथोऽपि वने विसर्जितः
कृतप्रयत्नोऽपि गृहे विनश्यति ॥

अन्वयः AI देव-रक्षितम् अरक्षितम् तिष्ठति, सुरक्षितम् देव-हतम् विनश्यति । वने विसर्जितः अनाथः अपि जीवति, गृहे कृत-प्रयत्नः अपि विनश्यति ।

Summary AI That which is protected by fate remains safe even if unguarded, while that which is well-guarded perishes if struck by fate. An orphan abandoned in the forest survives, while one well-cared for at home may perish despite all efforts.

सारांश AI भाग्य से रक्षित लावारिस भी जीवित रहता है, परंतु भाग्य की मार पड़ने पर सुरक्षित भी नष्ट हो जाता है। वन में छोड़ा गया अनाथ भी जीवित रहता है और घर में सुरक्षित भी मर जाता है।

पदच्छेदः AI

अरक्षितम्	अरक्षित (१.१)	unprotected
तिष्ठति	तिष्ठति (√स्था कर्तरि लट् (परस्मै.) प्र.पु. एक.)	remains
देव-रक्षितम्	देव–रक्षित (१.१)	protected by gods
सुरक्षितम्	सुरक्षित (१.१)	well-protected
देव-हतम्	देव–हत (१.१)	destroyed by gods
विनश्यति	विनश्यति (वि√नश् कर्तरि लट् (परस्मै.) प्र.पु. एक.)	perishes
जीवति	जीवति (√जीव् कर्तरि लट् (परस्मै.) प्र.पु. एक.)	lives
अनाथः	अनाथ (१.१)	helpless
अपि	अपि	even
वने	वन (७.१)	in the forest
विसर्जितः	विसर्जित (वि√सृज्+क्त, १.१)	abandoned
कृत-प्रयत्नः	कृत–प्रयत्न (१.१)	one who has made effort
अपि	अपि	even
गृहे	गृह (७.१)	in the house
विनश्यति	विनश्यति (वि√नश् कर्तरि लट् (परस्मै.) प्र.पु. एक.)	perishes

छन्दः वंशस्थम् [१२: जतजर]

छन्दोविश्लेषणम्

१	२	३	४	५	६	७	८	९	१०	११	१२
अ	र	क्षि	तं	ति	ष्ठ	ति	दे	व	र	क्षि	तं
सु	र	क्षि	तं	दे	व	ह	तं	वि	न	श्य	ति
जी	व	त्य	ना	थो	ऽपि	व	ने	वि	स	र्जि	तः
कृ	त	प्र	य	त्नो	ऽपि	गृ	हे	वि	न	श्य	ति
ज			त			ज			र

Other texts to read

नीलकण्ठविजयचम्पूः नीलकण्ठदीक्षितः

कादम्बरीसंग्रहः कृष्णमाचार्यः

About

Resources

Connect