कोऽर्थान्प्राप्य न गर्वितो विषयिणः कस्यापदोऽस्तं गताः
स्त्रीभिः कस्य न खण्डितं भुवि मनः को नामा राज्ञां प्रियः ।
कः कालस्य न गोचरान्तरगतः कोऽर्थी गतो गौरवं
को वा दुर्जनवागुरासु पतितः क्षेमेण यातः पुमान् ॥

अन्वयः AI अर्थान् प्राप्य कः न गर्वितः? कस्य विषयिणः आपदः अस्तम् गताः? भुवि स्त्रीभिः कस्य मनः न खण्डितम्? राज्ञाम् प्रियः नाम कः? कः कालस्य गोचर-अन्तर-गतः न? कः अर्थी गौरवम् गतः? वा दुर्जन-वागुरासु पतितः कः पुमान् क्षेमेण यातः?
Summary AI Who is not arrogant with wealth? Whose calamities have ended? Whose mind is not broken by women? Who is dear to kings? Who escapes Time? Which beggar has dignity? Who, once snared by the wicked, escapes safely?
सारांश AI धन पाकर कौन अभिमानी नहीं हुआ, किसकी विपत्तियाँ सदा के लिए टलीं, और कौन दुष्टों के चंगुल से बचकर सकुशल निकल पाया?
पदच्छेदः AI
कःकिम् (१.१) who
अर्थान्अर्थ (२.३) wealth
प्राप्यप्राप्य (प्र√आप्+ल्यप्) having obtained
not
गर्वितःगर्वित (१.१) arrogant
विषयिणःविषयिन् (६.१) of a sensualist
कस्यकिम् (६.१) whose
आपदःआपद् (१.३) calamities
अस्तंअस्त (२.१) end
गताःगत (√गम्+क्त, १.३) gone
स्त्रीभिःस्त्री (३.३) by women
कस्यकिम् (६.१) whose
not
खण्डितंखण्डित (√खण्ड्+क्त, १.१) broken
भुविभू (७.१) on earth
मनःमनस् (१.१) mind
कःकिम् (१.१) who
नामनाम indeed/pray tell
राज्ञांराजन् (६.३) of kings
प्रियःप्रिय (१.१) dear
कःकिम् (१.१) who
कालस्यकाल (६.१) of time
not
गोचरान्तर-गतःगोचरअन्तरगत (१.१) fallen within the range
कःकिम् (१.१) who
अर्थीअर्थिन् (१.१) a supplicant
गतःगत (√गम्+क्त, १.१) attained
गौरवंगौरव (२.१) respect
कःकिम् (१.१) who
वावा or
दुर्जन-वागुरासुदुर्जनवागुरा (७.३) in the snares of wicked people
पतितःपतित (√पत्+क्त, १.१) fallen
क्षेमेणक्षेम (३.१) safely
यातःयात (√या+क्त, १.१) gone/escaped
पुमान्पुम्स् (१.१) a man
छन्दः शार्दूलविक्रीडितम् [१९: मसजसततग]
छन्दोविश्लेषणम्
१० ११ १२ १३ १४ १५ १६ १७ १८ १९
को ऽर्था न्प्रा प्य र्वि तो वि यि णः स्या दो ऽस्तं ताः
स्त्री भिः स्य ण्डि तं भु वि नः को ना मा रा ज्ञां प्रि यः
कः का स्य गो रा न्त तः को ऽर्थी तो गौ वं
को वा दु र्ज वा गु रा सु ति तः क्षे मे या तः पु मान्
About

Sanskrit Sahitya is a free, open-access digital library of classical Sanskrit literature with AI-powered tools and translations.