भृशं वियोगानलतप्यमान किं
विलीयसे न त्वमयोमयं यदि ।
स्मरेषुभिर्भेद्य न वज्रमप्यसि
ब्रवीषि न स्वान्त कथं न दीर्यसे ॥

अन्वयः AI स्वान्त ! वियोग-अनल-तप्यमान ! (त्वम्) यदि अयः-मयम् (असि), (तर्हि) किम् भृशम् न विलीयसे? स्मर-इषुभिः भेद्य ! (त्वम्) वज्रम् अपि न असि । (किम्) न ब्रवीषि? कथम् न दीर्यसे?

Summary AI O heart, being intensely burned by the fire of separation! If you are made of iron, why don't you melt? O heart, penetrable by Kama's arrows, you are not even a thunderbolt. Why don't you speak? Why are you not shattered to pieces?

पदच्छेदः AI

भृशम्	भृशम्	intensely
वियोगानलतप्यमान	वियोग–अनल–तप्यमान (√तप्+शानच्, ८.१)	O one being heated by the fire of separation
किम्	किम्	why
विलीयसे	विलीयसे (वि√ली कर्तरि लट् (आत्मने.) म.पु. एक.)	do you not melt
न	न	not
त्वम्	युष्मद् (१.१)	you
अयोमयम्	अयस्–मय (१.१)	made of iron
यदि	यदि	if
स्मरेषुभिर्भेद्य	स्मर–इषु–भेद्य (√भिद्+ण्यत्, ८.१)	O one penetrable by Kama's arrows
न	न	not
वज्रम्	वज्र (१.१)	a thunderbolt
अपि	अपि	even
असि	असि (√अस् कर्तरि लट् (परस्मै.) म.पु. एक.)	you are
ब्रवीषि	ब्रवीषि (√ब्रू कर्तरि लट् (परस्मै.) म.पु. एक.)	you speak
न	न	not
स्वान्त	स्वान्त (८.१)	O heart
कथम्	कथम्	why
न	न	not
दीर्यसे	दीर्यसे (√दृ भावकर्मणोः लट् (आत्मने.) म.पु. एक.)	are you shattered

छन्दः वंशस्थम् [१२: जतजर]

छन्दोविश्लेषणम्

१	२	३	४	५	६	७	८	९	१०	११	१२
भृ	शं	वि	यो	गा	न	ल	त	प्य	मा	न	किं
वि	ली	य	से	न	त्व	म	यो	म	यं	य	दि
स्म	रे	षु	भि	र्भे	द्य	न	व	ज्र	म	प्य	सि
ब्र	वी	षि	न	स्वा	न्त	क	थं	न	दी	र्य	से
ज			त			ज			र

Other texts to read

रघुवंशम् कालिदासः

योगवासिष्ठम् वाल्मीकिः

About

Resources

Connect