दिवोधवस्त्वां यदि कल्पशाखिनं
कदापि याचेत निजाङ्गणालयम् ।
कथं भवेरस्य न जीवितेश्वरी
न मोघयाच्ञः स हि भीरु भूरुहः ॥

अन्वयः AI भीरु ! यदि दिवः-धवः कदापि कल्प-शाखिनम् निज-अङ्गण-आलयम् (कर्तुम्) याचेत, (तर्हि) कथम् अस्य जीवित-ईश्वरी (भूत्वा) त्वाम् न भवेः? हि सः भूरुहः मोघ-याच्ञः न (भवति) ।

Summary AI 'O timid one! If Indra were to ask the wish-fulfilling Kalpa tree to become an abode in his own courtyard, how could you, being the mistress of his life, not be his? For that tree (Indra) never has his requests go in vain.'

पदच्छेदः AI

दिवः-धवः	दिवोधव (१.१)	the lord of heaven (Indra)
त्वाम्	युष्मद् (२.१)	you
यदि	यदि	if
कल्प-शाखिनम्	कल्पशाखिन् (२.१)	the wish-fulfilling tree
कदापि	कदापि	ever
याचेत	याचेत (√याच् कर्तरि विधिलिङ् (आत्मने.) प्र.पु. एक.)	were to ask
निज	निज	his own
अङ्गण	अङ्गण	courtyard
आलयम्	आलय (२.१)	to be an abode in
कथम्	कथम्	how
भवेः	भवेः (√भू कर्तरि विधिलिङ् (परस्मै.) म.पु. एक.)	would you be
अस्य	इदम् (६.१)	his
न	न	not
जीवित-ईश्वरी	जीवितेश्वरी (१.१)	mistress of his life
न	न	not
मोघ-याच्ञः	मोघयाच्ञ (१.१)	one whose request is futile
सः	तद् (१.१)	he
हि	हि	for
भीरु	भीरु (८.१)	O timid one
भूरुहः	भूरुह (१.१)	that tree (Indra)

छन्दः वंशस्थम् [१२: जतजर]

छन्दोविश्लेषणम्

१	२	३	४	५	६	७	८	९	१०	११	१२
दि	वो	ध	व	स्त्वां	य	दि	क	ल्प	शा	खि	नं
क	दा	पि	या	चे	त	नि	जा	ङ्ग	णा	ल	यम्
क	थं	भ	वे	र	स्य	न	जी	वि	ते	श्व	री
न	मो	घ	या	च्ञः	स	हि	भी	रु	भू	रु	हः
ज			त			ज			र

Other texts to read

श्रीमद्भगवद्गीता

रामायणम् वाल्मीकिः

About

Resources

Connect