वृणे दिगीशानिति का कथा तथा
त्वयीति नेक्षे नलभामपीहया ।
सतीव्रतेऽग्नौ तृणयामि जीवितं
स्मरस्तु किं वस्तु तदस्तु भस्म यः ॥
वृणे दिगीशानिति का कथा तथा
त्वयीति नेक्षे नलभामपीहया ।
सतीव्रतेऽग्नौ तृणयामि जीवितं
स्मरस्तु किं वस्तु तदस्तु भस्म यः ॥
त्वयीति नेक्षे नलभामपीहया ।
सतीव्रतेऽग्नौ तृणयामि जीवितं
स्मरस्तु किं वस्तु तदस्तु भस्म यः ॥
अन्वयः
AI
(अहम्) दिक्-ईशान् वृणे इति का कथा? तथा त्वयि (अपि) ईहया नल-भाम् अपि न ईक्षे । सती-व्रते (स्थिता अहम्) अग्नौ जीवितम् तृणयामि । यः भस्म अस्तु, सः स्मरः तु किम् वस्तु?
Summary
AI
'What question is there of my choosing the guardians of the quarters? I do not even look upon you, who have Nala's form, with desire. Firm in my vow of chastity, I treat my life like straw before a fire. As for Kama, who was turned to ash, what power does he have?'
पदच्छेदः
AI
| वृणे | वृणे (√वृ कर्तरि लट् (आत्मने.) उ.पु. एक.) | I choose |
| दिक्-ईशान् | दिगीश (२.३) | the guardians of the quarters |
| इति | इति | that |
| का | किम् (१.१) | what |
| कथा | कथा (१.१) | question |
| तथा | तथा | similarly |
| त्वयि | युष्मद् (७.१) | upon you |
| इति | इति | that |
| न | न | not |
| ईक्षे | ईक्षे (√ईक्ष् कर्तरि लट् (आत्मने.) उ.पु. एक.) | I look |
| नल-भाम् | नलभा (२.१) | the likeness of Nala |
| अपि | अपि | even |
| ईहया | ईहा (३.१) | with desire |
| सती-व्रते | सतीव्रत (७.१) | in the vow of a chaste woman |
| अग्नौ | अग्नि (७.१) | in the fire |
| तृणयामि | तृणयामि (√तृणाय कर्तरि लट् (परस्मै.) उ.पु. एक.) | I treat like grass |
| जीवितम् | जीवित (२.१) | my life |
| स्मरः | स्मर (१.१) | Kama (god of love) |
| तु | तु | as for |
| किम् | किम् (१.१) | what |
| वस्तु | वस्तु (१.१) | thing |
| तत् | तद् (१.१) | that |
| अस्तु | अस्तु (√अस् कर्तरि लोट् (परस्मै.) प्र.पु. एक.) | let it be |
| भस्म | भस्मन् (१.१) | ash |
| यः | यद् (१.१) | who |
छन्दः
वंशस्थम् [१२: जतजर]
छन्दोविश्लेषणम्
| १ | २ | ३ | ४ | ५ | ६ | ७ | ८ | ९ | १० | ११ | १२ |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| वृ | णे | दि | गी | शा | नि | ति | का | क | था | त | था |
| त्व | यी | ति | ने | क्षे | न | ल | भा | म | पी | ह | या |
| स | ती | व्र | ते | ऽग्नौ | तृ | ण | या | मि | जी | वि | तं |
| स्म | र | स्तु | किं | व | स्तु | त | द | स्तु | भ | स्म | यः |
| ज | त | ज | र | ||||||||
Other texts to read
About
Sanskrit Sahitya is a free, open-access digital library of classical Sanskrit literature with AI-powered tools and translations.