अन्वयः
AI
अथ विदर्भजा-ईरिता सखी तम् ऊचे - इयम् एकया (वाचा) प्रगाढ-मौन-व्रतया (अस्ति), अन्यया (दृशा) त्रपाम् समाराधयति, (अतः) स्वर-सज्ञया मया (मुखेन) भवन्तम् आह ।
Summary
AI
Then a friend, prompted by Damayanti, spoke to him: 'This princess observes a vow of deep silence with one part of herself (her speech) and modesty with another (her eyes). Therefore, through me, who knows her inner voice, she speaks to you.'
पदच्छेदः
AI
| तम् | तद् (२.१) | to him |
| आली | आलि (१.१) | a friend |
| ऊचे | ऊचे (√वच् कर्तरि लिट् (आत्मने.) प्र.पु. एक.) | spoke |
| अथ | अथ | then |
| विदर्भजा | विदर्भजा | by Damayanti |
| ईरिता | ईरित (√ईर्+क्त, १.१) | prompted |
| प्रगाढ | प्रगाढ | deep |
| मौन | मौन | silence |
| व्रतया | व्रत (३.१) | with a vow |
| एकया | एक (३.१) | with one (part) |
| सखी | सखि (१.१) | a friend |
| त्रपाम् | त्रपा (२.१) | modesty |
| समाराधयति | समाराधयति (सम्+आ√राध् कर्तरि लट् (परस्मै.) प्र.पु. एक.) | observes |
| इयम् | इदम् (१.१) | this one (Damayanti) |
| अन्यया | अन्य (३.१) | with another |
| भवन्तम् | भवत् (२.१) | to you |
| आह | आह (√अह् कर्तरि लिट् (परस्मै.) प्र.पु. एक.) | speaks |
| स्वर | स्वर | inner voice |
| सज्ञया | सज्ञा (३.१) | who knows |
| मया | अस्मद् (३.१) | through me |
छन्दः
वंशस्थम् [१२: जतजर]
छन्दोविश्लेषणम्
| १ | २ | ३ | ४ | ५ | ६ | ७ | ८ | ९ | १० | ११ | १२ |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| त | मा | लि | रू | चे | ऽथ | वि | द | र्भ | जे | रि | ता |
| प्र | गा | ढ | मौ | न | व्र | त | यै | क | या | स | खी |
| त्र | पां | स | मा | रा | ध | य | ती | य | म | न्य | या |
| भ | व | न्त | मा | ह | स्व | र | स | ज्ञ | या | म | या |
| ज | त | ज | र | ||||||||
Other texts to read
About
Sanskrit Sahitya is a free, open-access digital library of classical Sanskrit literature with AI-powered tools and translations.