मतः किमैरावतकुम्भकैतव-
प्रगल्भपीनस्तनदिग्धवस्तव ।
सहस्रनेत्रान्न पृथग्मते मम
त्वदङ्गलक्ष्मीमवगाहितुं क्षमः ॥

अन्वयः AI ऐरावत-कुम्भ-कैतव-प्रगल्भ-पीन-स्तन-दिग्धः (इन्द्रः) वः (तव) मतः किम् ? मम मते सहस्र-नेत्रात् पृथक् (अन्यः कः अपि) त्वत्-अङ्ग-लक्ष्मीम् अवगाहितुं न क्षमः ।

Summary AI Is Indra your choice, who will be smeared by your bold, full breasts that rival the frontal globes of his elephant Airavata? In my opinion, no one other than the thousand-eyed Indra is capable of fully appreciating the beauty of your limbs.

पदच्छेदः AI

मतः	मत (√मन्+क्त, १.१)	is intended/chosen
किम्	किम्	is it?
ऐरावतकुम्भकैतवप्रगल्भपीनस्तनदिग्धः	ऐरावत–कुम्भ–कैतव–प्रगल्भ–पीन–स्तन–दिग्ध (√दिह्+क्त, १.१)	smeared by your bold, full breasts disguised as Airavata's frontal globes
वः	युष्मद् (६.३)	your
तव	युष्मद् (६.१)	your
सहस्रनेत्रात्	सहस्र–नेत्र (५.१)	from the thousand-eyed one (Indra)
न	न	not
पृथक्	पृथक्	different/other
मते	मति (७.१)	in the opinion
मम	अस्मद् (६.१)	my
त्वदङ्गलक्ष्मीम्	त्वद्–अङ्ग–लक्ष्मी (२.१)	the beauty of your limbs
अवगाहितुं	अवगाहितुम् (अव√गाह्+तुमुन्)	to plunge into/enjoy
क्षमः	क्षम (१.१)	capable

छन्दः वंशस्थम् [१२: जतजर]

छन्दोविश्लेषणम्

१	२	३	४	५	६	७	८	९	१०	११	१२
म	तः	कि	मै	रा	व	त	कु	म्भ	कै	त	व
प्र	ग	ल्भ	पी	न	स्त	न	दि	ग्ध	व	स्त	व
स	ह	स्र	ने	त्रा	न्न	पृ	थ	ग्म	ते	म	म
त्व	द	ङ्ग	ल	क्ष्मी	म	व	गा	हि	तुं	क्ष	मः
ज			त			ज			र

Other texts to read

किरातार्जुनीयम् भारविः

महाभारतम् वेदव्यासः

About

Resources

Connect