तपोऽनले जुह्वति सूरयस्तनुः
दिवे फलायान्यजनुर्भविष्णवे ।
करे पुनः कर्षति सैव विह्वला
बलादिव त्वां बलसे न बालिशे ॥
तपोऽनले जुह्वति सूरयस्तनुः
दिवे फलायान्यजनुर्भविष्णवे ।
करे पुनः कर्षति सैव विह्वला
बलादिव त्वां बलसे न बालिशे ॥
दिवे फलायान्यजनुर्भविष्णवे ।
करे पुनः कर्षति सैव विह्वला
बलादिव त्वां बलसे न बालिशे ॥
अन्वयः
AI
बालिशे ! सूरयः अन्य-जनुः-भविष्णवे फलाय दिवे तपः-अनले तनूः जुह्वति । पुनः सा एव (द्युः) त्वां बलात् इव करे कर्षति (सति), विह्वला (त्वं) न बलसे ।
Summary
AI
O foolish one! Sages sacrifice their bodies in the fire of austerity for the fruit of heaven, to be attained in a future birth. But when that very heaven personified pulls you by the hand as if by force, you, being agitated, do not consent.
पदच्छेदः
AI
| तपोऽनले | तपस्–अनल (७.१) | in the fire of austerity |
| जुह्वति | जुह्वति (√हु कर्तरि लट् (परस्मै.) प्र.पु. बहु.) | they sacrifice |
| सूरयः | सूरि (१.३) | the wise sages |
| तनूः | तनु (२.३) | bodies |
| दिवे | दिव् (४.१) | for heaven |
| फलाय | फल (४.१) | for the fruit |
| अन्यजनुर्भविष्णवे | अन्य–जनुस्–भविष्णु (४.१) | which is to be in another birth |
| करे | कर (७.१) | by the hand |
| पुनः | पुनर् | but |
| कर्षति | कर्षति (√कृष् कर्तरि लट् (परस्मै.) प्र.पु. एक.) | pulls |
| सा | तद् (१.१) | that |
| एव | एव | very |
| विह्वला | विह्वल (१.१) | agitated |
| बलात् | बल (५.१) | by force |
| इव | इव | as if |
| त्वाम् | युष्मद् (२.१) | you |
| बलसे | बलसे (√बल् कर्तरि लट् (आत्मने.) म.पु. एक.) | you consent |
| न | न | not |
| बालिशे | बालिशा (८.१) | O foolish one |
छन्दः
वंशस्थम् [१२: जतजर]
छन्दोविश्लेषणम्
| १ | २ | ३ | ४ | ५ | ६ | ७ | ८ | ९ | १० | ११ | १२ |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| त | पो | ऽन | ले | जु | ह्व | ति | सू | र | य | स्त | नुः |
| दि | वे | फ | ला | या | न्य | ज | नु | र्भ | वि | ष्ण | वे |
| क | रे | पु | नः | क | र्ष | ति | सै | व | वि | ह्व | ला |
| ब | ला | दि | व | त्वां | ब | ल | से | न | बा | लि | शे |
| ज | त | ज | र | ||||||||
Other texts to read
About
Sanskrit Sahitya is a free, open-access digital library of classical Sanskrit literature with AI-powered tools and translations.