सहाखिलस्त्रीषु वहेऽवहेलया
महेन्द्ररागाद्गुरुमादरं त्वयि ।
त्वमीदृशि श्रेयसि संमुखेऽपि तं
पराङ्मुखी चन्द्रमुखि न्यवीवृतः ॥

अन्वयः AI चन्द्रमुखि ! सः (इन्द्रः) महेन्द्ररागात् अखिलस्त्रीषु अवहेलया (वर्तते), त्वयि गुरुम् आदरं वहे । त्वम् ईदृशि श्रेयसि संमुखे अपि तम् पराङ्मुखी (सती) न्यवीवृतः ।
Summary AI O moon-faced one! Indra, due to his great love, treats all other women with contempt but holds great respect for you. Yet, even when such a great fortune is before you, you, turning your face away, have rejected him.
पदच्छेदः AI
सहसः (१.१) He (Indra)
अखिलस्त्रीषुअखिलस्त्री (७.३) towards all women
वहेवहे (√वह् कर्तरि लट् (आत्मने.) उ.पु. एक.) bears (poetic use of 1st person for 3rd)
अवहेलयाअवहेला (३.१) with contempt
महेन्द्ररागात्महेन्द्रराग (५.१) due to his great love
गुरुम्गुरु (२.१) great
आदरम्आदर (२.१) respect
त्वयियुष्मद् (७.१) for you
त्वम्युष्मद् (१.१) You
ईदृशिईदृश (७.१) in such
श्रेयसिश्रेयस् (७.१) good fortune
संमुखेसंमुख (७.१) being present
अपिअपि even
तम्तद् (२.१) him
पराङ्मुखीपराङ्मुखी (√पराञ्च्, १.१) turning your face away
चन्द्रमुखिचन्द्रचन्द्रमुखी (√मुख, ८.१) O moon-faced one
न्यवीवृतःन्यवीवृतः (नि√वृत् +णिच् कर्तरि लुङ् (परस्मै.) म.पु. एक.) you rejected
छन्दः वंशस्थम् [१२: जतजर]
छन्दोविश्लेषणम्
१० ११ १२
हा खि स्त्री षु हे ऽव हे या
हे न्द्र रा गा द्गु रु मा रं त्व यि
त्व मी दृ शि श्रे सि सं मु खे ऽपि तं
रा ङ्मु खी न्द्र मु खि न्य वी वृ तः
About

Sanskrit Sahitya is a free, open-access digital library of classical Sanskrit literature with AI-powered tools and translations.