अहो मनस्त्वामनु तेऽपि तन्वते
त्वमप्यमीभ्यो विमुखीति कौतुकम् ।
क्व वा निधिर्निर्धनमेति किंच तं
स वाक्कवाटं घटयन्निरस्यते ॥

अन्वयः AI अहो कौतुकम्, ते अपि त्वाम् अनु मनः तन्वते, त्वम् अपि अमीभ्यः विमुखी इति। निधिः क्व वा निर्धनम् एति? किम् च सः तम् वाक्-कवाटम् घटयन् निरस्यते?

Summary AI Nala speaks: 'Oh, what a strange thing! They (the gods) direct their desire towards you, and you are averse to them. Does a treasure ever go to a poor person? And if it does, is it rejected by him closing the door of his speech (by refusing it)?'

पदच्छेदः AI

अहो	अहो	Oh!
मनः	मनस् (२.१)	desire
त्वाम्	युष्मद् (२.१)	you
अनु	अनु	towards
ते	तद् (१.३)	they (the gods)
अपि	अपि	also
तन्वते	तन्वते (√तन् कर्तरि लट् (आत्मने.) प्र.पु. बहु.)	extend
त्वम्	युष्मद् (१.१)	you
अपि	अपि	also
अमीभ्यः	अदस् (५.३)	from them
विमुखी	विमुखी (१.१)	are averse
इति	इति	this is
कौतुकम्	कौतुक (१.१)	a strange thing
क्व	क्व	Where
वा	वा	indeed
निधिः	निधि (१.१)	does a treasure
निर्धनम्	निर्धन (२.१)	a poor person
एति	एति (√इ कर्तरि लट् (परस्मै.) प्र.पु. एक.)	go to
किम्	किम्	And what
च	च	and
तम्	तद् (२.१)	it
सः	तद् (१.१)	he
वाक्-कवाटम्	वाच्–कवाट (२.१)	the door of speech
घटयन्	घटयत् (√घट्+णिच्+शतृ, १.१)	closing
निरस्यते	निरस्यते (निर्√अस् भावकर्मणोः लट् (आत्मने.) प्र.पु. एक.)	is it rejected

छन्दः वंशस्थम् [१२: जतजर]

छन्दोविश्लेषणम्

१	२	३	४	५	६	७	८	९	१०	११	१२
अ	हो	म	न	स्त्वा	म	नु	ते	ऽपि	त	न्व	ते
त्व	म	प्य	मी	भ्यो	वि	मु	खी	ति	कौ	तु	कम्
क्व	वा	नि	धि	र्नि	र्ध	न	मे	ति	किं	च	तं
स	वा	क्क	वा	टं	घ	ट	य	न्नि	र	स्य	ते
ज			त			ज			र

Other texts to read

कुमारसंभवम् कालिदासः

योगवासिष्ठम् वाल्मीकिः

About

Resources

Connect