तदखिलमिह भूतं भूतगत्या जगत्याः
पतिरभिलपति स्म स्वात्मदूतत्वतत्त्वम् ।
त्रिभुवनजनयावद्दृत्तवृत्तान्तसाक्षा-
त्कृतिकृतिषु निरस्तानन्दमिन्द्रादिषु द्राक् ॥

अन्वयः AI जगत्याः पतिः इह भूतं तत् अखिलं स्व-आत्म-दूतत्व-तत्त्वं भूत-गत्या त्रिभुवन-जन-यावत्-वृत्त-वृत्तान्त-साक्षात्-कृति-कृतिषु इन्द्रादिषु निरस्त-आनन्दं (यथा स्यात् तथा) द्राक् अभिलपति स्म ।

Summary AI The lord of the earth, Nala, quickly and truthfully recounted the entire matter of his messengership as it had happened. He told this to Indra and the other gods, who are skilled in perceiving all events in the three worlds, in such a way that their joy was completely destroyed.

पदच्छेदः AI

तत्	तद् (२.१)	that
अखिलम्	अखिल (२.१)	entire
इह	इह	here
भूतं	भूत (√भू+क्त, २.१)	what had happened
भूतगत्या	भूत–गति (३.१)	truthfully
जगत्याः	जगती (६.१)	of the world
पतिः	पति (१.१)	the lord
अभिलपति स्म	अभिलपति स्म (अभि√लप् कर्तरि लट्+स्म (परस्मै.) प्र.पु. एक.)	recounted
स्वात्मदूतत्वतत्त्वम्	स्व–आत्मन्–दूतत्व–तत्त्व (२.१)	the truth of his own messengership
त्रिभुवनजनयावद्दृत्तवृत्तान्तसाक्षात्कृतिकृतिषु	त्रिभुवन–जन–यावत्–वृत्त–वृत्तान्त–साक्षात्कृति–कृति (७.३)	in those skilled in directly perceiving all events of the people of the three worlds
निरस्तानन्दम्	निरस्त–आनन्दम्	so that their joy was destroyed
इन्द्रादिषु	इन्द्र–आदि (७.३)	to Indra and others
द्राक्	द्राक्	quickly

छन्दः मालिनी [१५: ननमयय]

छन्दोविश्लेषणम्

१	२	३	४	५	६	७	८	९	१०	११	१२	१३	१४	१५
त	द	खि	ल	मि	ह	भू	तं	भू	त	ग	त्या	ज	ग	त्याः
प	ति	र	भि	ल	प	ति	स्म	स्वा	त्म	दू	त	त्व	त	त्त्वम्
त्रि	भु	व	न	ज	न	या	व	द्दृ	त्त	वृ	त्ता	न्त	सा	क्षा
त्कृ	ति	कृ	ति	षु	नि	र	स्ता	न	न्द	मि	न्द्रा	दि	षु	द्राक्
न			न			म			य			य

Other texts to read

रामायणम् वाल्मीकिः

रघुवंशम् कालिदासः

About

Resources

Connect