मयैव संबोध्य नलं व्यलापि
यत्स्वमाह मद्बुद्धमिदं विमृश्य
तत् असाविति भ्रान्तिमसाद्दमस्व-
सुः स्वभाषितस्वोद्भ्रमविभ्रमक्र-
मः
मयैव संबोध्य नलं व्यलापि
यत्स्वमाह मद्बुद्धमिदं विमृश्य
तत् असाविति भ्रान्तिमसाद्दमस्व-
सुः स्वभाषितस्वोद्भ्रमविभ्रमक्र-
मः
यत्स्वमाह मद्बुद्धमिदं विमृश्य
तत् असाविति भ्रान्तिमसाद्दमस्व-
सुः स्वभाषितस्वोद्भ्रमविभ्रमक्र-
मः
अन्वयः
AI
मया एव नलं संबोध्य यत् व्यलापि, तत् स्वम् आह । इदं मत् बुद्धम् इति विमृश्य, असौ दमस्वसुः स्वभाषित-स्व-उद्भ्रम-विभ्रम-क्रमः भ्रान्तिम् असात् ।
Summary
AI
'I lamented after addressing Nala,' said the swan. 'He said it was his own dream.' Considering this to be a dream perceived by me, that Nala, whose confusion stemmed from his own words and delusion, dismissed the illusion of Damayanti's presence.
पदच्छेदः
AI
| मया | अस्मद् (३.१) | by me |
| एव | एव | indeed |
| संबोध्य | संबोध्य (सम्√बुध्+णिच्+ल्यप्) | having addressed |
| नलं | नल (२.१) | Nala |
| व्यलापि | व्यलापि (वि√लप् भावकर्मणोः लङ् (आत्मने.) प्र.पु. एक.) | was lamented |
| यत् | यद् (२.१) | that which |
| स्वम् | स्व (२.१) | his own (dream) |
| आह | आह (√अह् कर्तरि लिट् (परस्मै.) प्र.पु. एक.) | he said |
| मत् | अस्मद् (५.१) | by me |
| बुद्धम् | बुद्ध (√बुध्+क्त, २.१) | perceived |
| इदं | इदम् (२.१) | this |
| विमृश्य | विमृश्य (वि√मृश्+ल्यप्) | having considered |
| तत् | तद् (१.१) | that |
| असौ | अदस् (१.१) | he (Nala) |
| इति | इति | thus |
| भ्रान्तिम् | भ्रान्ति (२.१) | the illusion |
| असात् | असात् (√अस् कर्तरि लुङ् (परस्मै.) प्र.पु. एक.) | cast away |
| दमस्वसुः | दमस्वसृ (६.१) | of Damayanti |
| स्वभाषितस्वोद्भ्रमविभ्रमक्रमः | स्वभाषित–स्व–उद्भ्रम–विभ्रम–क्रम (१.१) | he whose sequence of confusion arose from his own speech and his own delusion |
छन्दः
वंशस्थम् [१२: जतजर]
छन्दोविश्लेषणम्
| १ | २ | ३ | ४ | ५ | ६ | ७ | ८ | ९ | १० | ११ | १२ |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| म | यै | व | सं | बो | ध्य | न | लं | व्य | ला | पि | य |
| त्स्व | मा | ह | म | द्बु | द्ध | मि | दं | वि | मृ | श्य | तत् |
| अ | सा | वि | ति | भ्रा | न्ति | म | सा | द्द | म | स्व | सुः |
| स्व | भा | षि | त | स्वो | द्भ्र | म | वि | भ्र | म | क्र | मः |
| ज | त | ज | र | ||||||||
Other texts to read
About
Sanskrit Sahitya is a free, open-access digital library of classical Sanskrit literature with AI-powered tools and translations.