अन्वयः
AI
अयम् अहित-अपकारकः अदः आलप्य शारदः शिखी इव तूष्णीं बभूव। अथ विदर्भजा अस्य रागस्य दधा (सती) पदे पदे वचांसि हंसी इव आददे।
Summary
AI
Having said this, he (Nala), who was acting against her desire, became silent like an autumn peacock. Then, the princess of Vidarbha (Damayanti), holding his affection, began to speak her words at every step, like a swan.
पदच्छेदः
AI
| अदः | अदस् (२.१) | this |
| अयम् | इदम् (१.१) | he |
| आलप्य | आलप्य (आ√लप्+ल्यप्) | having said |
| शिखी | शिखिन् (१.१) | a peacock |
| इव | इव | like |
| शारदः | शारद (१.१) | autumnal |
| बभूव | बभूव (√भू कर्तरि लिट् (परस्मै.) प्र.पु. एक.) | became |
| तूष्णीम् | तूष्णीम् | silent |
| अहितापकारकः | अहित–अपकारक (१.१) | who was acting against her desire |
| अथ | अथ | Then |
| अस्य | इदम् (६.१) | his |
| रागस्य | राग (६.१) | of affection |
| दधा | दधत् (√धा+शतृ, १.१) | holding |
| पदे | पद (७.१) | at every |
| पदे | पद (७.१) | step |
| वचांसि | वचस् (२.३) | words |
| हंसी | हंसी (१.१) | a swan |
| इव | इव | like |
| विदर्भजा | विदर्भजा (१.१) | the princess of Vidarbha |
| आददे | आददे (आ√दा कर्तरि लिट् (आत्मने.) प्र.पु. एक.) | began to speak |
छन्दः
वंशस्थम् [१२: जतजर]
छन्दोविश्लेषणम्
| १ | २ | ३ | ४ | ५ | ६ | ७ | ८ | ९ | १० | ११ | १२ |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| अ | दो | ऽय | मा | ल | प्य | शि | खी | व | शा | र | दो |
| ब | भू | व | तू | ष्णी | म | हि | ता | प | का | र | कः |
| अ | था | स्य | रा | ग | स्य | द | धा | प | दे | प | दे |
| व | चां | सि | हं | सी | व | वि | द | र्भ | जा | द | दे |
| ज | त | ज | र | ||||||||
About
Sanskrit Sahitya is a free, open-access digital library of classical Sanskrit literature with AI-powered tools and translations.