इतीरिणापृच्छय नलं विदर्भजाम्
अपि प्रयातेन खगेन सान्त्वितः ।
मृदुर्बभाषे भगिनीं दमस्य स
प्रणम्य चित्तेन हरित्पतीन्नृपः ॥

अन्वयः AI इति ईरिणा नलम् आपृच्छ्य विदर्भ-जाम् अपि (आपृच्छ्य) प्रयातेन खगेन सान्त्वितः सः नृपः, चित्तेन हरित्-पतीन् प्रणम्य, दमस्य भगिनीम् मृदुः बभाषे।

Summary AI Consoled by the swan, which departed after speaking thus and taking leave of both Nala and Damayanti, King Nala mentally bowed to the gods (the lords of the directions) and then spoke softly to Damayanti, the sister of Dama.

पदच्छेदः AI

इति	इति	Thus
ईरिणा	ईरिन् (३.१)	by the speaker (swan)
आपृच्छ्य	आपृच्छ्य (आ√प्रछ्+ल्यप्)	having taken leave of
नलम्	नल (२.१)	Nala
विदर्भजाम्	विदर्भ–जा (२.१)	and the daughter of Vidarbha
अपि	अपि	also,
प्रयातेन	प्रयात (प्र√या+क्त, ३.१)	who had departed,
खगेन	खग (३.१)	by the bird
सान्त्वितः	सान्त्वित (√सान्त्व्+क्त, १.१)	consoled,
मृदुः	मृदु (१.१)	softly
बभाषे	बभाषे (√भाष् कर्तरि लिट् (आत्मने.) प्र.पु. एक.)	spoke
भगिनीम्	भगिनी (२.१)	to the sister
दमस्य	दम (६.१)	of Dama,
सः	तद् (१.१)	he,
प्रणम्य	प्रणम्य (प्र√नम्+ल्यप्)	having bowed
चित्तेन	चित्त (३.१)	with his mind
हरित्पतीन्	हरित्–पति (२.३)	to the lords of the directions,
नृपः	नृप (१.१)	the king.

छन्दः वंशस्थम् [१२: जतजर]

छन्दोविश्लेषणम्

१	२	३	४	५	६	७	८	९	१०	११	१२	१३
इ	ती	रि	णा	पृ	च्छ	य	न	लं	वि	द	र्भ	जा
म	पि	प्र	या	ते	न	ख	गे	न	सा	न्त्वि	तः
मृ	दु	र्ब	भा	षे	भ	गि	नीं	द	म	स्य	स
प्र	ण	म्य	चि	त्ते	न	ह	रि	त्प	ती	न्नृ	पः
ज			त			ज			र

Other texts to read

रघुवंशम् कालिदासः

श्रीमद्भगवद्गीता

About

Resources

Connect