धियात्मनस्तावदचारु नाचरं
परस्तु तद्वेद स यद्वदिष्यति ।
जनावनायोद्यमिनं जनार्दनं
क्षये जगज्जीवपिबं शिवं वदन् ॥

अन्वयः AI तावत् आत्मनः धिया अचारु न आचरम्। परः तु तत् वेद, सः यत् वदिष्यति (तत् वदिष्यति)। (इदम् तादृशम् यथा) जनावनाय उद्यमिनम् जनार्दनम् क्षये जगत्-जीव-पिबम् शिवम् वदन् (कश्चित् स्यात्)।

Summary AI "For my part, I did not intentionally act improperly," Nala thinks. "But Indra knows the truth and will say what he will. My situation is like calling Janardana (Vishnu), the protector of people, by the name of Shiva, the destroyer of worlds—my good intentions may be perceived as destructive betrayal."

पदच्छेदः AI

धिया	धी (३.१)	Intentionally,
आत्मनः	आत्मन् (६.१)	of my own,
तावत्	तावत्	for my part,
अचारु	अचारु (२.१)	anything improper
न	न	not
आचरम्	आचरम् (आ√चर् कर्तरि लुङ् (परस्मै.) उ.पु. एक.)	I did.
परः	पर (१.१)	The other (Indra)
तु	तु	but
तत्	तद् (२.१)	that
वेद	वेद (√विद् कर्तरि लिट् (परस्मै.) प्र.पु. एक.)	knows;
सः	तद् (१.१)	he
यत्	यद् (२.१)	whatever
वदिष्यति	वदिष्यति (√वद् कर्तरि लृट् (परस्मै.) प्र.पु. एक.)	will say.
जनावनाय	जन–अवन (४.१)	for the protection of people
उद्यमिनम्	उद्यमिन् (२.१)	the striving one,
जनार्दनम्	जनार्दन (२.१)	Janardana (Vishnu),
क्षये	क्षय (७.१)	at the time of destruction
जगज्जीवपिबम्	जगत्–जीव–पिब (२.१)	the one who drinks the life of the world,
शिवम्	शिव (२.१)	Shiva,
वदन्	वदत् (√वद्+शतृ, १.१)	calling.

छन्दः वंशस्थम् [१२: जतजर]

छन्दोविश्लेषणम्

१	२	३	४	५	६	७	८	९	१०	११	१२
धि	या	त्म	न	स्ता	व	द	चा	रु	ना	च	रं
प	र	स्तु	त	द्वे	द	स	य	द्व	दि	ष्य	ति
ज	ना	व	ना	यो	द्य	मि	नं	ज	ना	र्द	नं
क्ष	ये	ज	ग	ज्जी	व	पि	बं	शि	वं	व	दन्
ज			त			ज			र

Other texts to read

रघुवंशम् कालिदासः

भट्टिकाव्यम् भट्टिः

About

Resources

Connect