स्वनाम यन्नाम मुधाभ्यधामहो
महेन्द्रकार्ये महदेतदुज्झितम् ।
हनूमदाद्यैर्यशसा मया पुन-
र्द्विषां हसैर्दूत्यपथः सितीकृतः ॥

अन्वयः AI अहो, यत् (अहम्) स्व-नाम मुधा अभ्यधाम्, (तेन) महेन्द्र-कार्ये एतत् महत् उज्झितम्। हनूमत्-आद्यैः दूत्य-पथः यशसा सितीकृतः, मया पुनः द्विषाम् हसैः (सितीकृतः)।

Summary AI "Alas," Nala reflects, "by foolishly revealing my own name, I have failed in this great task for Indra. While messengers like Hanuman made the path of diplomacy illustrious with fame, I, on the other hand, have made it a target for the laughter of enemies."

पदच्छेदः AI

स्वनाम	स्व–नाम (२.१)	my own name
यत्	यद्	that
नाम	नाम	indeed
मुधा	मुधा	wrongly
अभ्यधाम्	अभ्यधाम् (अभि√धा कर्तरि लुङ् (परस्मै.) उ.पु. एक.)	I spoke,
अहो	अहो	alas!
महेन्द्रकार्ये	महेन्द्र–कार्य (७.१)	In the task of Mahendra
महत्	महत् (१.१)	great
एतत्	एतद् (१.१)	this
उज्झितम्	उज्झित (√उझ्झ्+क्त, १.१)	was abandoned.
हनूमदाद्यैः	हनूमत्–आदि (३.३)	By Hanuman and others
यशसा	यशस् (३.१)	with fame,
मया	अस्मद् (३.१)	by me
पुनः	पुनर्	on the other hand,
द्विषाम्	द्विष् (६.३)	of enemies
हसैः	हस (३.३)	with laughter
दूत्यपथः	दूत्य–पथ (१.१)	the path of messengership
सितीकृतः	सितीकृत (√कृ+च्वि+क्त, १.१)	has been made bright.

छन्दः वंशस्थम् [१२: जतजर]

छन्दोविश्लेषणम्

१	२	३	४	५	६	७	८	९	१०	११	१२
स्व	ना	म	य	न्ना	म	मु	धा	भ्य	धा	म	हो
म	हे	न्द्र	का	र्ये	म	ह	दे	त	दु	ज्झि	तम्
ह	नू	म	दा	द्यै	र्य	श	सा	म	या	पु	न
र्द्वि	षां	ह	सै	र्दू	त्य	प	थः	सि	ती	कृ	तः
ज			त			ज			र

Other texts to read

किरातार्जुनीयम् भारविः

योगवासिष्ठम् वाल्मीकिः

About

Resources

Connect