प्रभुत्वभूम्नानुगृहाण वा न वा
प्रणाममात्राधिगमेऽपि कः श्रमः ।
क्व याचतां कल्पलतासि मां प्रति
क्व दृष्टिदाने तव बद्धमुष्टिता ॥

अन्वयः AI प्रभुत्वभूम्ना अनुगृहाण वा न वा । प्रणाममात्राधिगमे अपि कः श्रमः? याचताम् कल्पलता (त्वम्) माम् प्रति क्व असि? तव दृष्टिदाने बद्धमुष्टिता क्व?

Summary AI "Favor me with your abundance of sovereignty, or do not; what effort is there even in just accepting my prostration? You are a wish-fulfilling creeper for supplicants; where is that nature towards me? Where is this miserliness in granting me even a glance?"

पदच्छेदः AI

प्रभुत्वभूम्ना	प्रभुत्व–भूमन् (३.१)	with the abundance of your sovereignty
अनुगृहाण	अनुगृहाण (अनु√ग्रह् कर्तरि लोट् (आत्मने.) म.पु. एक.)	favor me
वा	वा	or
न	न	not
वा	वा	or
प्रणाममात्राधिगमे	प्रणाम–मात्र–अधिगम (७.१)	in the acceptance of a mere prostration
अपि	अपि	even
कः	किम् (१.१)	what
श्रमः	श्रम (१.१)	effort
क्व	क्व	where
याचताम्	याचत् (√याच्+शतृ, ६.३)	for the supplicants
कल्पलता	कल्पलता (१.१)	a wish-fulfilling creeper
असि	असि (√अस् कर्तरि लट् (परस्मै.) म.पु. एक.)	you are
माम्	अस्मद् (२.१)	me
प्रति	प्रति	towards
क्व	क्व	where
दृष्टिदाने	दृष्टि–दान (७.१)	in giving a glance
तव	युष्मद् (६.१)	your
बद्धमुष्टिता	बद्ध (√बन्ध्+क्त)–मुष्टिता (१.१)	miserliness (closed-fistedness)

छन्दः वंशस्थम् [१२: जतजर]

छन्दोविश्लेषणम्

१	२	३	४	५	६	७	८	९	१०	११	१२
प्र	भु	त्व	भू	म्ना	नु	गृ	हा	ण	वा	न	वा
प्र	णा	म	मा	त्रा	धि	ग	मे	ऽपि	कः	श्र	मः
क्व	या	च	तां	क	ल्प	ल	ता	सि	मां	प्र	ति
क्व	दृ	ष्टि	दा	ने	त	व	ब	द्ध	मु	ष्टि	ता
ज			त			ज			र

Other texts to read

कुमारसंभवम् कालिदासः

श्रीमद्भगवद्गीता

About

Resources

Connect