महेन्द्रदूत्यादि समस्तमात्मनः
ततः स विस्मृत्य मनोरथस्थितैः ।
क्रियाः प्रियाया ललितैः करम्बिता
वितर्कयन्नित्थमलीकमालपत् ॥

अन्वयः AI ततः सः आत्मनः महेन्द्रदूत्यादि समस्तम् विस्मृत्य, मनोरथस्थितैः ललितैः करम्बिताः प्रियायाः क्रियाः वितर्कयन्, इत्थम् अलीकम् आलपत् ।

Summary AI Then, he (Nala), forgetting all his duties as a messenger for Indra and others, began speculating about the actions of his beloved, intermingled with charming acts born of his own wishful thoughts. Thus, he spoke these imagined words.

पदच्छेदः AI

महेन्द्रदूत्यादि	महेन्द्र–दूत्य–आदि (२.१)	the duty as messenger for Mahendra and others
समस्तम्	समस्त (२.१)	all
आत्मनः	आत्मन् (६.१)	his own
ततः	ततः	then
सः	तद् (१.१)	he
विस्मृत्य	विस्मृत्य (वि√स्मृ+ल्यप्)	having forgotten
मनोरथस्थितैः	मनोरथ–स्थित (√स्था+क्त, ३.३)	by those existing in his wishful thoughts
क्रियाः	क्रिया (२.३)	actions
प्रियायाः	प्रिया (६.१)	of his beloved
ललितैः	ललित (३.३)	with charming acts
करम्बिताः	करम्बित (२.३)	intermingled
वितर्कयन्	वितर्कयत् (वि√तर्क्+शतृ, १.१)	speculating
इत्थम्	इत्थम्	thus
अलीकम्	अलीकम्	falsely (in imagination)
आलपत्	आलपत् (आ√लप् कर्तरि लङ् (परस्मै.) प्र.पु. एक.)	spoke

छन्दः वंशस्थम् [१२: जतजर]

छन्दोविश्लेषणम्

१	२	३	४	५	६	७	८	९	१०	११	१२
म	हे	न्द्र	दू	त्या	दि	स	म	स्त	मा	त्म	नः
त	तः	स	वि	स्मृ	त्य	म	नो	र	थ	स्थि	तैः
क्रि	याः	प्रि	या	या	ल	लि	तैः	क	र	म्बि	ता
वि	त	र्क	य	न्नि	त्थ	म	ली	क	मा	ल	पत्
ज			त			ज			र

Other texts to read

किरातार्जुनीयम् भारविः

भट्टिकाव्यम् भट्टिः

About

Resources

Connect