इति प्रियाकाकुभिरुन्मिषन्भृशं
दिगीशदूत्येन हृदि स्थिरीकृतः ।
नृपं स योगेऽपि वियोगमन्मथः
क्षणं तमुद्भ्रान्तमजीजनत्पुनः ॥
इति प्रियाकाकुभिरुन्मिषन्भृशं
दिगीशदूत्येन हृदि स्थिरीकृतः ।
नृपं स योगेऽपि वियोगमन्मथः
क्षणं तमुद्भ्रान्तमजीजनत्पुनः ॥
दिगीशदूत्येन हृदि स्थिरीकृतः ।
नृपं स योगेऽपि वियोगमन्मथः
क्षणं तमुद्भ्रान्तमजीजनत्पुनः ॥
अन्वयः
AI
इति प्रियाकाकुभिः भृशम् उन्मिषन्, दिगीशदूत्येन हृदि स्थिरीकृतः अपि, सः वियोगमन्मथः तम् नृपम् योगे अपि क्षणम् पुनः उद्भ्रान्तम् अजीजनत् ।
Summary
AI
Thus, the god of love born of separation, intensely manifesting through these imagined plaintive cries of his beloved, made the king bewildered again for a moment, even though Nala was steadied in his heart by his duty as a messenger for the lords of the directions and was (mentally) in her presence.
पदच्छेदः
AI
| इति | इति | thus |
| प्रियाकाकुभिः | प्रिया–काकु (३.३) | by the beloved's plaintive cries |
| उन्मिषन् | उन्मिषत् (उद्√मिष्+शतृ, १.१) | manifesting |
| भृशम् | भृशम् | intensely |
| दिगीशदूत्येन | दिगीश–दूत्य (३.१) | by the duty as a messenger for the lords of the directions |
| हृदि | हृद् (७.१) | in his heart |
| स्थिरीकृतः | स्थिरीकृत (√स्थिर+च्वि+क्त, १.१) | made firm |
| नृपम् | नृप (२.१) | the king |
| सः | तद् (१.१) | that |
| योगे | योग (७.१) | in union (in his thoughts) |
| अपि | अपि | even |
| वियोगमन्मथः | वियोग–मन्मथ (१.१) | the god of love born of separation |
| क्षणम् | क्षणम् | for a moment |
| तम् | तद् (२.१) | him |
| उद्भ्रान्तम् | उद्भ्रान्त (उद्√भ्रम्+क्त, २.१) | bewildered |
| अजीजनत् | अजीजनत् (√जन् +णिच् कर्तरि लुङ् (परस्मै.) प्र.पु. एक.) | caused to be |
| पुनः | पुनर् | again |
छन्दः
वंशस्थम् [१२: जतजर]
छन्दोविश्लेषणम्
| १ | २ | ३ | ४ | ५ | ६ | ७ | ८ | ९ | १० | ११ | १२ |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| इ | ति | प्रि | या | का | कु | भि | रु | न्मि | ष | न्भृ | शं |
| दि | गी | श | दू | त्ये | न | हृ | दि | स्थि | री | कृ | तः |
| नृ | पं | स | यो | गे | ऽपि | वि | यो | ग | म | न्म | थः |
| क्ष | णं | त | मु | द्भ्रा | न्त | म | जी | ज | न | त्पु | नः |
| ज | त | ज | र | ||||||||
Other texts to read
About
Sanskrit Sahitya is a free, open-access digital library of classical Sanskrit literature with AI-powered tools and translations.