ममादरीदं विदरीतुमान्तरं
तदर्थिकल्पद्रुम किंचिदर्थये ।
भिदां हृदि द्वारमवाप्य मा स मे
हतासुभिः प्राणसमः समं गमः ॥

अन्वयः AI अर्थिकल्पद्रुम ! तत् इदम् मम आन्तरम् अदरीदम् विदरीतुम् (अस्ति) । (अहम्) किंचित् अर्थये । सः प्राणसमः मे हृदि द्वारम् अवाप्य भिदाम् हतासुभिः समम् मा गमः ।

Summary AI (Nala imagines Damayanti saying:) "O wish-fulfilling tree for supplicants, I ask for something to split this internal chasm of sorrow. Let that love, dear as life itself, having found an entry into my heart and created a breach, not depart along with my departed life-breaths."

पदच्छेदः AI

मम	अस्मद् (६.१)	my
अदरीदम्	अदरीद (२.१)	this great chasm
विदरीतुम्	विदरीतुम् (वि√दृ+तुमुन्)	to split
आन्तरम्	आन्तर (२.१)	internal
तत्	तद्	therefore
अर्थिकल्पद्रुम	अर्थिन्–कल्पद्रुम (८.१)	O wish-fulfilling tree for supplicants
किंचित्	किंचित्	something
अर्थये	अर्थये (√अर्थ् कर्तरि लट् (आत्मने.) उ.पु. एक.)	I request
भिदाम्	भिदा (२.१)	a breach
हृदि	हृद् (७.१)	in the heart
द्वारम्	द्वार (२.१)	an entrance
अवाप्य	अवाप्य (अव√आप्+ल्यप्)	having obtained
मा	मा	do not
सः	तद् (१.१)	he (love)
मे	अस्मद् (६.१)	my
हतासुभिः	हत (√हन्+क्त)–असु (३.३)	with the departed life-breaths
प्राणसमः	प्राण–सम (१.१)	equal to life
समम्	समम्	along with
गमः	गमः (√गम् कर्तरि लुङ् (परस्मै.) म.पु. एक.)	go

छन्दः वंशस्थम् [१२: जतजर]

छन्दोविश्लेषणम्

१	२	३	४	५	६	७	८	९	१०	११	१२
म	मा	द	री	दं	वि	द	री	तु	मा	न्त	रं
त	द	र्थि	क	ल्प	द्रु	म	किं	चि	द	र्थ	ये
भि	दां	हृ	दि	द्वा	र	म	वा	प्य	मा	स	मे
ह	ता	सु	भिः	प्रा	ण	स	मः	स	मं	ग	मः
ज			त			ज			र

Other texts to read

श्रीमद्भगवद्गीता

रघुवंशम् कालिदासः

About

Resources

Connect