इतीयमक्षिभ्रुवविभ्रमेङ्गित-
स्फुटामनिच्छां विवरीतुमुत्सुका ।
तदुक्तिमात्रश्रवणेच्छयाऽशृणो-
द्दिगीशसंदेशगिरं न गौरवात् ॥
इतीयमक्षिभ्रुवविभ्रमेङ्गित-
स्फुटामनिच्छां विवरीतुमुत्सुका ।
तदुक्तिमात्रश्रवणेच्छयाऽशृणो-
द्दिगीशसंदेशगिरं न गौरवात् ॥
स्फुटामनिच्छां विवरीतुमुत्सुका ।
तदुक्तिमात्रश्रवणेच्छयाऽशृणो-
द्दिगीशसंदेशगिरं न गौरवात् ॥
अन्वयः
AI
इति इयम् अक्षिभ्रुवविभ्रम-इङ्गित-स्फुटाम् अनिच्छाम् विवरीतुम् उत्सुका (सती) गौरवात् न, (किन्तु) तद्-उक्ति-मात्र-श्रवण-इच्छया दिगीश-संदेश-गिरम् अशृणोत्।
Summary
AI
Thus, she (Damayanti), eager to reveal her unwillingness, which was evident from the suggestive movements of her eyes and eyebrows, listened to the message-speech of the lords of the directions not out of respect, but merely from a desire to hear his (Nala's) words.
पदच्छेदः
AI
| इति | इति | Thus |
| इयम् | इदम् (१.१) | she |
| अक्षिभ्रुवविभ्रमेङ्गितस्फुटाम् | अक्षि–भ्रुव–विभ्रम–इङ्गित–स्फुटा (२.१) | which was evident from the suggestive movements of her eyes and eyebrows |
| अनिच्छाम् | अनिच्छा (२.१) | unwillingness |
| विवरीतुम् | विवरीतुम् (वि√वृ+तुमुन्) | to reveal |
| उत्सुका | उत्सुक (१.१) | eager |
| तदुक्तिमात्रश्रवणेच्छया | तद्–उक्ति–मात्र–श्रवण–इच्छा (३.१) | from a desire to hear only his words |
| अशृणोत् | अशृणोत् (√श्रु कर्तरि लङ् (परस्मै.) प्र.पु. एक.) | listened |
| दिगीशसंदेशगिरम् | दिगीश–संदेश–गिर् (२.१) | to the message-speech of the lords of the directions |
| न | न | not |
| गौरवात् | गौरव (५.१) | out of respect |
छन्दः
वंशस्थम् [१२: जतजर]
छन्दोविश्लेषणम्
| १ | २ | ३ | ४ | ५ | ६ | ७ | ८ | ९ | १० | ११ | १२ |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| इ | ती | य | म | क्षि | भ्रु | व | वि | भ्र | मे | ङ्गि | त |
| स्फु | टा | म | नि | च्छां | वि | व | री | तु | मु | त्सु | का |
| त | दु | क्ति | मा | त्र | श्र | व | णे | च्छ | या | ऽशृ | णो |
| द्दि | गी | श | सं | दे | श | गि | रं | न | गौ | र | वात् |
| ज | त | ज | र | ||||||||
Other texts to read
About
Sanskrit Sahitya is a free, open-access digital library of classical Sanskrit literature with AI-powered tools and translations.