प्लुष्टः स्वैश्चापरोपैः सह स हि मकरेणात्मभूः केतुनाऽभू-
द्धत्तां नस्त्वत्प्रसादादथ मनसिजतां मानसो नन्दनः सन् ।
भ्रूभ्यां ते तन्वि धन्वी भवतु तव सितैर्जैत्रभल्लः स्मितैः स्ता-
दस्तु त्वन्नेत्रचञ्चत्तरशफरयुगाधीनमीनध्वजाङ्कः ॥

अन्वयः AI हे तन्वि ! हि सः आत्म-भूः स्वैः चाप-रोपैः मकरेण केतुना सह प्लुष्टः अभूत् । अथ त्वत्-प्रसादात् मानसः नन्दनः सन् नः मनसि-जताम् धत्ताम् । ते भ्रूभ्याम् धन्वी भवतु । तव सितैः स्मितैः जैत्र-भल्लः स्यात् । त्वत्-नेत्र-चञ्चत्-तर-शफर-युग-अधीन-मीन-ध्वज-अङ्कः अस्तु ।

Summary AI O slender one! The self-born Cupid was burnt along with his bow-strings and his Makara banner. Now, by your grace, let our mental delight assume the state of Cupid. Let him be armed with your eyebrows as his bow, your white smiles be his victorious arrows, and his fish-banner emblem be subject to the pair of restless Śaphara fish that are your eyes.

पदच्छेदः AI

प्लुष्टः	प्लुष्ट (√प्लुष्+क्त, १.१)	was burnt
स्वैः	स्व (३.३)	with his own
च	च	and
चापरौपैः	चापरूप (३.३)	bow-strings
सह	सह	along with
सः	तद् (१.१)	he
हि	हि	indeed
मकरेण	मकर (३.१)	with the Makara
आत्मभूः	आत्मभू (१.१)	the self-born (Cupid)
केतुना	केतु (३.१)	with the banner
अभूत्	अभूत् (√भू कर्तरि लुङ् (परस्मै.) प्र.पु. एक.)	was
धत्ताम्	धत्ताम् (√धा कर्तरि लोट् (परस्मै.) प्र.पु. एक.)	let him assume
नः	अस्मद् (६.३)	our
त्वत्	युष्मद्	your
प्रसादात्	प्रसाद (५.१)	by the grace of
अथ	अथ	now
मनसिजताम्	मनसिजता (२.१)	the state of being mind-born (Cupid)
मानसः	मानस (१.१)	mental
नन्दनः	नन्दन (१.१)	delight
सन्	सत् (√अस्+शतृ, १.१)	being
भ्रूभ्याम्	भ्रू (३.२)	with the two eyebrows
ते	युष्मद् (६.१)	your
तन्वि	तन्वी (८.१)	O slender one
धन्वी	धन्विन् (१.१)	armed with a bow
भवतु	भवतु (√भू कर्तरि लोट् (परस्मै.) प्र.पु. एक.)	let him be
तव	युष्मद् (६.१)	your
सितैः	सित (३.३)	with white
जैत्रभल्लः	जैत्रभल्ल (१.१)	having victorious arrows
स्मितैः	स्मित (३.३)	with smiles
स्यात्	स्यात् (√अस् कर्तरि विधिलिङ् (परस्मै.) प्र.पु. एक.)	let him be
अस्तु	अस्तु (√अस् कर्तरि लोट् (परस्मै.) प्र.पु. एक.)	let him be
त्वत्	युष्मद्	your
नेत्र	नेत्र	eyes
चञ्चत्तर	चञ्चत् (+तरप्)	more restless
शफर	शफर	Śaphara fish
युग	युग	pair
अधीन	अधीन	subject to
मीन	मीन	fish
ध्वज	ध्वज	banner
अङ्कः	अङ्क (१.१)	whose emblem is

छन्दः स्रग्धरा [२१: मरभनययय]

छन्दोविश्लेषणम्

१	२	३	४	५	६	७	८	९	१०	११	१२	१३	१४	१५	१६	१७	१८	१९	२०	२१
प्लु	ष्टः	स्वै	श्चा	प	रो	पैः	स	ह	स	हि	म	क	रे	णा	त्म	भूः	के	तु	ना	ऽभू
द्ध	त्तां	न	स्त्व	त्प्र	सा	दा	द	थ	म	न	सि	ज	तां	मा	न	सो	न	न्द	नः	सन्
भ्रू	भ्यां	ते	त	न्वि	ध	न्वी	भ	व	तु	त	व	सि	तै	र्जै	त्र	भ	ल्लः	स्मि	तैः	स्ता
द	स्तु	त्व	न्ने	त्र	च	ञ्च	त्त	र	श	फ	र	यु	गा	धी	न	मी	न	ध्व	जा	ङ्कः
म			र			भ			न			य			य			य

Other texts to read

श्रीमद्भगवद्गीता

किरातार्जुनीयम् भारविः

About

Resources

Connect