विधाय मूर्धानमदश्चरं
चेन्मुञ्चेत्तपोभिः स्मरसामभाव्-
अम् जाड्यं च नाञ्चेत्कदली बली-
यस्तदा यदि स्यादिदमूरुचार्-
उः

अन्वयः AI यदि कदली मूर्धानम् विधाय, अदः चरम् (कृत्वा), तपोभिः स्मरसामभावम् मुञ्चेत् चेत्, बलीयः जाड्यम् च न अञ्चेत्, तदा इदम् ऊरुचारुः स्यात् ।

Summary AI If the plantain tree could create a head for itself, become mobile, give up its state as a target for Kama through penance, and also shed its excessive coldness and stiffness, only then could it perhaps become as beautiful as this thigh.

पदच्छेदः AI

विधाय	विधाय (वि√धा+ल्यप्)	having created
मूर्धानम्	मूर्धन् (२.१)	a head
अदः	अदस् (२.१)	that
चरम्	चर (२.१)	mobile
चेत्	चेत्	if
मुञ्चेत्	मुञ्चेत् (√मुच् कर्तरि विधिलिङ् (परस्मै.) प्र.पु. एक.)	it could give up
तपोभिः	तपस् (३.३)	through penance
स्मरसामभावम्	स्मर–साम–भाव (२.१)	the state of being a target for Kama
जाड्यम्	जाड्य (२.१)	coldness/stiffness
च	च	and
न	न	not
अञ्चेत्	अञ्चेत् (√अञ्च् कर्तरि विधिलिङ् (परस्मै.) प्र.पु. एक.)	possess
कदली	कदली (१.१)	the plantain tree
बलीयः	बलीयस् (२.१)	excessive
तदा	तदा	then
यदि	यदि	if
स्यात्	स्यात् (√अस् कर्तरि विधिलिङ् (परस्मै.) प्र.पु. एक.)	it could be
इदम्	इदम् (१.१)	this
ऊरुचारुः	ऊरु–चारु (१.१)	as beautiful as the thigh

छन्दः उपजातिः [११]

छन्दोविश्लेषणम्

१	२	३	४	५	६	७	८	९	१०	११
वि	धा	य	मू	र्धा	न	म	द	श्च	रं	चे
न्मु	ञ्चे	त्त	पो	भिः	स्म	र	सा	म	भा	वम्
जा	ड्यं	च	ना	ञ्चे	त्क	द	ली	ब	ली	य
स्त	दा	य	दि	स्या	दि	द	मू	रु	चा	रुः

Other texts to read

महाभारतम् वेदव्यासः

योगवासिष्ठम् वाल्मीकिः

About

Resources

Connect