नैनं त्यज क्षीरधिमन्थनाद्यैः
अस्यानुजायोद्गमितामरैः श्रीः ।
अस्मै विमथ्येक्षुरसोदमन्यां
श्राम्यन्तु नोत्थापयितुं श्रियं ते ॥

अन्वयः AI एनम् न त्यज । क्षीरधिमन्थनाद्यैः अमरैः अस्य अनुजाय श्रीः उद्गमिता । ते अस्मै अन्याम् श्रियम् उत्थापयितुम् इक्षुरसोदम् विमथ्य न श्राम्यन्तु ।

Summary AI "Do not abandon him. By churning the milk ocean, the gods brought forth Shri (Lakshmi) for his younger brother, Vishnu. Let them not have to toil again by churning the ocean of sugarcane juice just to produce another Shri—that is, you—for him."

पदच्छेदः AI

न	न	not
एनम्	एनद् (२.१)	him
त्यज	त्यज (√त्यज् कर्तरि लोट् (परस्मै.) म.पु. एक.)	abandon
क्षीरधिमन्थनाद्यैः	क्षीरधि–मन्थन–आदि (३.३)	by the churning of the milk ocean and other efforts
अस्य	इदम् (६.१)	his
अनुजाय	अनुज (४.१)	for the younger brother (Vishnu)
उद्गमिता	उद्गमित (उद्√गम्+णिच्+क्त, १.१)	was brought forth
अमरैः	अमर (३.३)	by the gods
श्रीः	श्री (१.१)	Shri (Lakshmi)
अस्मै	इदम् (४.१)	for him (Indra)
विमथ्य	विमथ्य (वि√मन्थ्+ल्यप्)	having churned
इक्षुरसोदम्	इक्षुरस–उद (२.१)	the ocean of sugarcane juice
अन्याम्	अन्य (२.१)	another
श्राम्यन्तु	श्राम्यन्तु (√श्रम् कर्तरि लोट् (परस्मै.) प्र.पु. बहु.)	let them toil
न	न	not
उत्थापयितुम्	उत्थापयितुम् (उद्√स्था+णिच्+तुमुन्)	to produce
श्रियम्	श्री (२.१)	Shri (you)
ते	तद् (१.३)	they

छन्दः इन्द्रवज्रा [११: ततजगग]

छन्दोविश्लेषणम्

१	२	३	४	५	६	७	८	९	१०	११
नै	नं	त्य	ज	क्षी	र	धि	म	न्थ	ना	द्यैः
अ	स्या	नु	जा	यो	द्ग	मि	ता	म	रैः	श्रीः
अ	स्मै	वि	म	थ्ये	क्षु	र	सो	द	म	न्यां
श्रा	म्य	न्तु	नो	त्था	प	यि	तुं	श्रि	यं	ते
त			त			ज			ग	ग

Other texts to read

योगवासिष्ठम् वाल्मीकिः

रामायणम् वाल्मीकिः

About

Resources

Connect