हेलां दधौ रक्षिजनेऽस्त्रसज्जे
लीनश्चरामीति हृदा ललज्जे ।
द्रक्ष्यामि भैमीमिति संतुतोष
दूतं विचिन्त्य स्वमसौ शुशोच ॥
हेलां दधौ रक्षिजनेऽस्त्रसज्जे
लीनश्चरामीति हृदा ललज्जे ।
द्रक्ष्यामि भैमीमिति संतुतोष
दूतं विचिन्त्य स्वमसौ शुशोच ॥
लीनश्चरामीति हृदा ललज्जे ।
द्रक्ष्यामि भैमीमिति संतुतोष
दूतं विचिन्त्य स्वमसौ शुशोच ॥
अन्वयः
AI
असौ अस्त्रसज्जे रक्षिजने हेलाम् दधौ । 'लीनः चरामि' इति हृदा ललज्जे । 'भैमीम् द्रक्ष्यामि' इति संतुतोष । स्वम् दूतम् विचिन्त्य शुशोच ।
Summary
AI
He (Nala) felt contempt for the armed guards (as he was invisible). He felt ashamed in his heart, thinking, 'I am moving about hidden.' He felt joy, thinking, 'I will see Damayanti.' And he grieved, reflecting on his own status as a messenger.
पदच्छेदः
AI
| हेलाम् | हेला (२.१) | contempt |
| दधौ | दधौ (√धा कर्तरि लिट् (परस्मै.) प्र.पु. एक.) | he held |
| रक्षिजने | रक्षि–जन (७.१) | towards the guards |
| अस्त्रसज्जे | अस्त्र–सज्जे (७.१) | armed |
| लीनः | लीन (√ली+क्त, १.१) | hidden |
| चरामि | चरामि (√चर् कर्तरि लट् (परस्मै.) उ.पु. एक.) | I am moving |
| इति | इति | thus |
| हृदा | हृद् (३.१) | in his heart |
| ललज्जे | ललज्जे (√लज्ज् कर्तरि लिट् (आत्मने.) प्र.पु. एक.) | he felt ashamed |
| द्रक्ष्यामि | द्रक्ष्यामि (√दृश् कर्तरि लृट् (परस्मै.) उ.पु. एक.) | I will see |
| भैमीम् | भैमी (२.१) | Damayanti |
| इति | इति | thus |
| संतुतोष | संतुतोष (सम्√तुष् कर्तरि लिट् (परस्मै.) प्र.पु. एक.) | he felt joy |
| दूतम् | दूत (२.१) | as a messenger |
| विचिन्त्य | विचिन्त्य (वि√चिन्त्+ल्यप्) | reflecting on |
| स्वम् | स्व (२.१) | himself |
| असौ | अदस् (१.१) | he |
| शुशोच | शुशोच (√शुच् कर्तरि लिट् (परस्मै.) प्र.पु. एक.) | grieved |
छन्दः
इन्द्रवज्रा [११: ततजगग]
छन्दोविश्लेषणम्
| १ | २ | ३ | ४ | ५ | ६ | ७ | ८ | ९ | १० | ११ |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| हे | लां | द | धौ | र | क्षि | ज | ने | ऽस्त्र | स | ज्जे |
| ली | न | श्च | रा | मी | ति | हृ | दा | ल | ल | ज्जे |
| द्र | क्ष्या | मि | भै | मी | मि | ति | सं | तु | तो | ष |
| दू | तं | वि | चि | न्त्य | स्व | म | सौ | शु | शो | च |
| त | त | ज | ग | ग | ||||||
Other texts to read
About
Sanskrit Sahitya is a free, open-access digital library of classical Sanskrit literature with AI-powered tools and translations.