त्वमिव कोऽपि परापकृतौ कृती
न ददृशे न च मन्मथ शुश्रुवे ।
स्वमदहो दहनाज्ज्वलतात्मना
ज्वलयितुं परिरभ्य जगन्ति यः ॥

अन्वयः AI मन्मथ ! यः (त्वम्) दहनात् ज्वलता आत्मना जगन्ति परिरभ्य ज्वलयितुम् स्वम् अदहः, (तादृशः) त्वम् इव पर अपकृतौ कृती कः अपि न ददृशे, न च शुश्रुवे ।

Summary AI O Manmatha! No one as skilled in harming others as you has ever been seen or heard of—you who, with your own body already burning from Shiva's fire, embraced the worlds to set them ablaze, and in doing so, burned yourself.

पदच्छेदः AI

त्वमिव	त्वमिव	like you
कोऽपि	कः–अपि	anyone
परापकृतौ	पर–अपकृति (७.१)	in harming others
कृती	कृतिन् (१.१)	skilled
न	न	not
ददृशे	ददृशे (√दृश् भावकर्मणोः लिट् (आत्मने.) प्र.पु. एक.)	was seen
न	न	not
च	च	and
मन्मथ	मन्मथ (८.१)	O Manmatha
शुश्रुवे	शुश्रुवे (√श्रु भावकर्मणोः लिट् (आत्मने.) प्र.पु. एक.)	was heard of
स्वम्	स्व (२.१)	oneself
अदहः	अदहः (√दह् कर्तरि लङ् (परस्मै.) म.पु. एक.)	you burned
दहनात्	दहन (५.१)	from the fire
ज्वलता	ज्वलत् (√ज्वल्+शतृ, ३.१)	burning
आत्मना	आत्मन् (३.१)	with the self
ज्वलयितुं	ज्वलयितुम् (√ज्वल्+णिच्+तुमुन्)	to burn
परिरभ्य	परिरभ्य (परि√रभ्+ल्यप्)	having embraced
जगन्ति	जगत् (२.३)	the worlds
यः	यद् (१.१)	who

छन्दः द्रुतविलम्बितम् [१२: नभभर]

छन्दोविश्लेषणम्

१	२	३	४	५	६	७	८	९	१०	११	१२
त्व	मि	व	को	ऽपि	प	रा	प	कृ	तौ	कृ	ती
न	द	दृ	शे	न	च	म	न्म	थ	शु	श्रु	वे
स्व	म	द	हो	द	ह	ना	ज्ज्व	ल	ता	त्म	ना
ज्व	ल	यि	तुं	प	रि	र	भ्य	ज	ग	न्ति	यः
न			भ			भ			र

त्वमिव कोऽपि परापकृतौ कृती
न ददृशे न च मन्मथ शुश्रुवे ।
स्वमदहो दहनाज्ज्वलतात्मना
ज्वलयितुं परिरभ्य जगन्ति यः ॥

Other texts to read

रघुवंशम् कालिदासः

शिशुपालवधम् माघः

About

Resources

Connect

त्वमिव कोऽपि परापकृतौ कृतीन ददृशे न च मन्मथ शुश्रुवे ।स्वमदहो दहनाज्ज्वलतात्मनाज्वलयितुं परिरभ्य जगन्ति यः ॥

Other texts to read

रघुवंशम् कालिदासः

शिशुपालवधम् माघः

About

Resources

Connect

त्वमिव कोऽपि परापकृतौ कृती
न ददृशे न च मन्मथ शुश्रुवे ।
स्वमदहो दहनाज्ज्वलतात्मना
ज्वलयितुं परिरभ्य जगन्ति यः ॥