विरहिणो विमुखस्य विधूदये
शमनदिक्पवनः स न दक्षिणः ।
सुमनसो नमयन्नटनौ धनुः
तव तु बाहुरसौ यदि दक्षिणः ॥

अन्वयः AI विधु उदये विमुखस्य विरहिणः सः (पवनः) शमन दिक् पवनः (भवति), न दक्षिणः । यदि सुमनसः नमयन् अटन् असौ तव बाहुः तु दक्षिणः (स्यात्, तर्हि किम् वक्तव्यम्) ।

Summary AI For a separated lover averse to the moonrise, that wind is the wind from Yama's direction (the south), not the pleasant southern breeze. If that wandering arm of yours, which bends the flower-bow, is also 'dakshina' (right/skilled), then what more is there to say about its cruelty?

पदच्छेदः AI

विरहिणः	विरहिन् (६.१)	of a separated lover
विमुखस्य	विमुख (६.१)	who is averse
विधूदये	विधु–उदय (७.१)	at moonrise
शमनदिक्पवनः	शमन–दिश्–पवन (१.१)	the wind from Yama's direction
सः	तद् (१.१)	that
न	न	not
दक्षिणः	दक्षिण (१.१)	the southern (breeze)
सुमनसः	सुमनस् (२.३)	flowers
नमयन्	नमयन् (√नम्+णिच्+शतृ, १.१)	bending
अटनौ	अटन् (१.१)	wandering
धनुः	धनुस् (२.१)	bow
तव	युष्मद् (६.१)	your
तु	तु	and
बाहुः	बाहु (१.१)	arm
असौ	अदस् (१.१)	that
यदि	यदि	if
दक्षिणः	दक्षिण (१.१)	right/skilled

छन्दः द्रुतविलम्बितम् [१२: नभभर]

छन्दोविश्लेषणम्

१	२	३	४	५	६	७	८	९	१०	११	१२
वि	र	हि	णो	वि	मु	ख	स्य	वि	धू	द	ये
श	म	न	दि	क्प	व	नः	स	न	द	क्षि	णः
सु	म	न	सो	न	म	य	न्न	ट	नौ	ध	नुः
त	व	तु	बा	हु	र	सौ	य	दि	द	क्षि	णः
न			भ			भ			र

विरहिणो विमुखस्य विधूदये
शमनदिक्पवनः स न दक्षिणः ।
सुमनसो नमयन्नटनौ धनुः
तव तु बाहुरसौ यदि दक्षिणः ॥

Other texts to read

महाभारतम् वेदव्यासः

रघुवंशम् कालिदासः

About

Resources

Connect

विरहिणो विमुखस्य विधूदयेशमनदिक्पवनः स न दक्षिणः ।सुमनसो नमयन्नटनौ धनुःतव तु बाहुरसौ यदि दक्षिणः ॥

Other texts to read

महाभारतम् वेदव्यासः

रघुवंशम् कालिदासः

About

Resources

Connect

विरहिणो विमुखस्य विधूदये
शमनदिक्पवनः स न दक्षिणः ।
सुमनसो नमयन्नटनौ धनुः
तव तु बाहुरसौ यदि दक्षिणः ॥