सुगत एव विजित्य जितेन्द्रियः
त्वदुरुकीर्तितनुं यदनाशयत् ।
तव तनूमवशिष्टवतीं ततः
समिति भूतमयीमहरद्धरः ॥

अन्वयः AI यत् जितेन्द्रियः सुगतः एव (त्वां) विजित्य त्वदुरुकीर्तितनुम् अनाशयत्। ततः समिति अवशिष्टवतीं तव भूतमयीं तनूम् हरः अहरत्।

Summary AI "Since the self-controlled Buddha, having conquered you, destroyed your body made of great fame, it was only later that Hara (Shiva) destroyed your remaining physical body in the assembly (of gods)."

पदच्छेदः AI

सुगतः	सुगत (१.१)	The Buddha,
एव	एव	indeed,
विजित्य	विजित्य (वि√जि+ल्यप्)	having conquered (you),
जितेन्द्रियः	जित–इन्द्रिय (१.१)	the self-controlled one,
त्वदुरुकीर्तितनुम्	तव–उरु–कीर्ति–तनु (२.१)	your body made of great fame
यत्	यत्	since
अनाशयत्	अनाशयत् (√नश् +णिच् कर्तरि लङ् (परस्मै.) प्र.पु. एक.)	destroyed.
तव	युष्मद् (६.१)	Your
तनूम्	तनू (२.१)	body,
अवशिष्टवतीम्	अवशिष्टवत् (अव√शिष्+क्तवतु, २.१)	which remained,
ततः	ततः	after that,
समिति	समिति (७.१)	in the assembly,
भूतमयीम्	भूतमयी (२.१)	physical,
अहरत्	अहरत् (√हृ कर्तरि लङ् (परस्मै.) प्र.पु. एक.)	took away
हरः	हर (१.१)	Shiva.

छन्दः द्रुतविलम्बितम् [१२: नभभर]

छन्दोविश्लेषणम्

१	२	३	४	५	६	७	८	९	१०	११	१२
सु	ग	त	ए	व	वि	जि	त्य	जि	ते	न्द्रि	यः
त्व	दु	रु	की	र्ति	त	नुं	य	द	ना	श	यत्
त	व	त	नू	म	व	शि	ष्ट	व	तीं	त	तः
स	मि	ति	भू	त	म	यी	म	ह	र	द्ध	रः
न			भ			भ			र

सुगत एव विजित्य जितेन्द्रियः
त्वदुरुकीर्तितनुं यदनाशयत् ।
तव तनूमवशिष्टवतीं ततः
समिति भूतमयीमहरद्धरः ॥

Other texts to read

कुमारसंभवम् कालिदासः

महाभारतम् वेदव्यासः

About

Resources

Connect

सुगत एव विजित्य जितेन्द्रियःत्वदुरुकीर्तितनुं यदनाशयत् ।तव तनूमवशिष्टवतीं ततःसमिति भूतमयीमहरद्धरः ॥

Other texts to read

कुमारसंभवम् कालिदासः

महाभारतम् वेदव्यासः

About

Resources

Connect

सुगत एव विजित्य जितेन्द्रियः
त्वदुरुकीर्तितनुं यदनाशयत् ।
तव तनूमवशिष्टवतीं ततः
समिति भूतमयीमहरद्धरः ॥