अधृत यद्विरहोष्मणि मज्जितं
मनसिजेन तदूरुयुगं तदा ।
स्पृशति तत्कदनं कदलीतरुः
यदि मरूज्वलदूषरदूषितः ॥

अन्वयः AI तदा मनसिजेन विरह-उष्मणि मज्जितम् यत् तत्-ऊरु-युगम् अधृत, तत्-कदनम् कदली-तरुः यदि मरु-ज्वल-दूषर-दूषितः (स्यात् तर्हि) स्पृशति।

Summary AI Her pair of thighs, immersed by Kama in the heat of separation, endured a suffering that a plantain tree could only equal if it were scorched to an ashen color by a desert fire.

पदच्छेदः AI

अधृत	अधृत (√धृ भावकर्मणोः लुङ् (आत्मने.) प्र.पु. एक.)	was borne
यत्	यद् (१.१)	which
विरह-उष्मणि	विरहोष्मन् (७.१)	in the heat of separation
मज्जितम्	मज्जित (√मस्ज्+णिच्+क्त, १.१)	immersed
मनसिजेन	मनसिज (३.१)	by Kama
तत्-ऊरु-युगम्	तदूरुयुग (१.१)	her pair of thighs
तदा	तदा	then
स्पृशति	स्पृशति (√स्पृश् कर्तरि लट् (परस्मै.) प्र.पु. एक.)	could equal
तत्-कदनम्	तत्कदन (२.१)	its suffering
कदली-तरुः	कदलीतरु (१.१)	a plantain tree
यदि	यदि	if
मरु-ज्वल-दूषर-दूषितः	मरुज्वलदूषरदूषित (१.१)	scorched ash-grey by a desert fire

छन्दः द्रुतविलम्बितम् [१२: नभभर]

छन्दोविश्लेषणम्

१	२	३	४	५	६	७	८	९	१०	११	१२
अ	धृ	त	य	द्वि	र	हो	ष्म	णि	म	ज्जि	तं
म	न	सि	जे	न	त	दू	रु	यु	गं	त	दा
स्पृ	श	ति	त	त्क	द	नं	क	द	ली	त	रुः
य	दि	म	रू	ज्व	ल	दू	ष	र	दू	षि	तः
न			भ			भ			र

अधृत यद्विरहोष्मणि मज्जितं
मनसिजेन तदूरुयुगं तदा ।
स्पृशति तत्कदनं कदलीतरुः
यदि मरूज्वलदूषरदूषितः ॥

Other texts to read

योगवासिष्ठम् वाल्मीकिः

शिशुपालवधम् माघः

About

Resources

Connect

अधृत यद्विरहोष्मणि मज्जितंमनसिजेन तदूरुयुगं तदा ।स्पृशति तत्कदनं कदलीतरुःयदि मरूज्वलदूषरदूषितः ॥

Other texts to read

योगवासिष्ठम् वाल्मीकिः

शिशुपालवधम् माघः

About

Resources

Connect

अधृत यद्विरहोष्मणि मज्जितं
मनसिजेन तदूरुयुगं तदा ।
स्पृशति तत्कदनं कदलीतरुः
यदि मरूज्वलदूषरदूषितः ॥