पुरभिदा गमितस्त्वमदृश्यतां
त्रिनयनत्वपरिप्लुतिशङ्कया ।
स्मर निरैष्यत कस्यचनापि न
त्वयि किमक्षिगते नयनैस्त्रिभिः ॥

अन्वयः AI स्मर ! पुरभिदा त्रिनयनत्वपरिप्लुतिशङ्कया त्वम् अदृश्यतां गमितः। (यदि तथा न अभविष्यत् तर्हि) त्वयि अक्षिगते (सति) कस्यचन अपि त्रिभिः नयनैः (दृष्ट्वा) किं न निरैष्यत?

Summary AI "O Kama! You were made invisible by Shiva out of fear of losing his three-eyed nature. For if you were visible, who, upon seeing you with three eyes, would not have been captivated?"

पदच्छेदः AI

पुरभिदा	पुरभिद् (३.१)	By Shiva (the destroyer of cities),
गमितः	गमित (√गम्+णिच्+क्त, १.१)	were made
त्वम्	युष्मद् (१.१)	you
अदृश्यताम्	अदृश्यता (२.१)	to attain invisibility
त्रिनयनत्वपरिप्लुतिशङ्कया	त्रि–नयन–त्व–परिप्लुति–शङ्का (३.१)	due to the fear of losing his three-eyed nature.
स्मर	स्मर (८.१)	O Kama!
निरैष्यत	निरैष्यत (निर्√इ कर्तरि लृङ् (आत्मने.) प्र.पु. एक.)	would not have been captivated?
कस्यचन	कश्चन (६.१)	anyone
अपि	अपि	at all
न	न	not
त्वयि	युष्मद् (७.१)	you,
किम्	किम्	who
अक्षिगते	अक्षिणी–गतः (७.१)	having come into sight,
नयनैः	नयन (३.३)	with eyes
त्रिभिः	त्रि (३.३)	three?

छन्दः द्रुतविलम्बितम् [१२: नभभर]

छन्दोविश्लेषणम्

१	२	३	४	५	६	७	८	९	१०	११	१२
पु	र	भि	दा	ग	मि	त	स्त्व	म	दृ	श्य	तां
त्रि	न	य	न	त्व	प	रि	प्लु	ति	श	ङ्क	या
स्म	र	नि	रै	ष्य	त	क	स्य	च	ना	पि	न
त्व	यि	कि	म	क्षि	ग	ते	न	य	नै	स्त्रि	भिः
न			भ			भ			र

Other texts to read

योगवासिष्ठम् वाल्मीकिः

कुमारसंभवम् कालिदासः

About

Resources

Connect